مدارک لازم برای فروش خودرو چیست؟
با بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه ایران و نوسان شدید نرخ دلار، بسیاری از کالاهای گرانقیمت مثل خودرو بهدلیل کمیاب شدن و حساسیت بالا نسبت به قیمت ارز، از یک کالای مصرفی به یک کالای سرمایهای تبدیل شدهاند. به همین دلیل، خیلیها بهجای سرمایهگذاری روی طلا یا ملک، به سمت خرید و فروش خودرو و سرمایهگذاری روی خودرو میروند تا ارزش پولشان را حفظ کنند. اما واقعیت این است که معامله خودرو همیشه ساده نیست و برای انجام آن باید مدارک لازم برای فروش خودرو کامل باشد؛ چون در صورت نقص مدارک، مراحل انتقال مالکیت خودرو، تنظیم سند و تعویض پلاک با مشکل روبهرو میشود و حتی ممکن است فروش خودرو عملاً امکانپذیر نباشد.
مدارک لازم برای فروش ماشین
در فرآیند فروش و انتقال مالکیت خودرو (بهویژه در مرحله تعویض پلاک) فروشنده باید مجموعهای از مدارک هویتی و اسناد خودرو را کامل و بدون نقص همراه داشته باشد؛ چون هرگونه کسری میتواند باعث توقف پرونده در مرکز تعویض پلاک شود. همچنین طبق روال فعلی، معمولاً نوبتگیری اینترنتی تعویض پلاک جزو مراحل اصلی مراجعه است.
مدارک شناسایی فروشنده و خریدار
-
اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه فروشنده و خریدار برای احراز هویت
-
اگر یکی از طرفین شخصاً حضور ندارد: وکالتنامه محضری معتبر بههمراه مدارک شناسایی وکیل (با اختیار تعویض پلاک و در صورت نیاز تنظیم سند)
مدارک اصلی خودرو
-
کارت شناسایی خودرو (کارت خودرو) شامل شماره شاسی، شماره موتور و شماره VIN
-
سند مالکیت خودرو (برگ سبز) بهعنوان سند اصلی مالکیت قانونی خودرو
-
در برخی خودروها (بهویژه در نخستین خرید و فروش یا حسب پرونده): سند کارخانه (برگ کمپانی)
نکته مهم: برگ سبز باید به نام فروشنده باشد. در صورت مالکیت مشترک، حضور همه مالکان یا وکلای قانونی آنها ضروری است.
بیمهنامه و معاینه فنی
-
بیمه شخص ثالث معتبر (در مراکز تعویض پلاک بررسی میشود و بدون آن ممکن است فرایند متوقف شود)
-
گواهی معاینه فنی معتبر برای خودروهای بالای ۴ سال (حتماً تاریخ اعتبار را چک کنید)
تسویهها و استعلامهای ضروری قبل از مراجعه
-
تسویه خلافی خودرو (عدم خلافی) و دریافت گواهی مربوطه
-
پرداخت عوارض سالیانه شهرداری تا سال جاری
-
پرداخت مالیات نقلوانتقال خودرو (در برخی خودروها و پروندهها پیشنیاز تنظیم سند است)
نکته کلیدی: اگر خلافی، عوارض یا مالیات تسویه نشده باشد، احتمال توقف فرایند تعویض پلاک وجود دارد.
فرمها و مدارک اداری معامله
-
قولنامه/قرارداد فروش با ذکر مشخصات کامل طرفین، مشخصات خودرو، مبلغ، شیوه پرداخت، تاریخ تحویل و تعهدات
-
فرمهای مرکز تعویض پلاک (در محل تکمیل میشود)
-
در معامله وکالتی: وکالتنامه محضری با اختیارات صریح (حداقل تعویض پلاک و در صورت نیاز تنظیم سند)
نکات مهمی که معمولاً فراموش میشوند
-
نوبتگیری اینترنتی تعویض پلاک قبل از مراجعه
-
در برخی پروندهها، احراز محل سکونت خریدار و تطبیق اطلاعات، در فرایند تعویض پلاک بررسی میشود
مدارک مربوط به شرایط خاص
-
خودرو وارداتی: برگه گمرکی، تأییدیه استاندارد و مدارک ترخیص/عوارض (بسته به پرونده خودرو)
-
خودرو لیزینگی یا در رهن: تسویه کامل با شرکت و فک رهن/خروج از رهن
-
خودرو وراثتی: گواهی انحصار وراثت + مدارک وراث + رضایتنامه/وکالت سایر ورثه
-
خودرو توقیفی یا سرقتی: انجام استعلام وضعیت خودرو از مسیرهای رسمی قبل از معامله
پیگیری مفقودی کارت خودرو؛ چطور سریع کارت المثنی بگیریم؟
اگر کارت خودرو گم شود یا به سرقت برود، بهتر است بدون معطلی برای دریافت کارت خودرو المثنی اقدام کنید؛ چون هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال سوءاستفاده از مشخصات خودرو هم بیشتر میشود.
روند کار معمولاً اینطور است: ابتدا باید مفقودی کارت خودرو را در یک روزنامه کثیرالانتشار آگهی کنید. بعد از چاپ آگهی، لازم است حداقل ۱۰ روز صبر کنید. پس از گذشت این مدت، با آماده کردن مدارک لازم به یکی از مراکز تعویض پلاک مراجعه کنید و درخواست صدور کارت المثنی را ثبت نمایید. دقت کنید که مراجعه به این مراکز معمولاً فقط با نوبتگیری اینترنتی انجام میشود.
✅ مدارک لازم برای دریافت کارت خودرو المثنی:
-
آگهی مفقودی در روزنامه کثیرالانتشار (با تاریخ انتشار حداقل ۱۰ روز قبل)
-
بیمه شخص ثالث معتبر
-
برگه عدم خلافی جدید
-
برگ سبز خودرو
-
اصل و کپی کارت ملی مالک خودرو
-
تعهد کتبی مالک یا نماینده قانونی (در صورت اقدام توسط وکیل/نماینده)
استعلام وضعیت مدارک خودرو
اگر میخواهید از آخرین وضعیت کارت خودرو و روند ارسال آن مطلع شوید، خوشبختانه این کار با چند روش ساده قابل انجام است. در ادامه، دو راه کاربردی برای استعلام وضعیت مدارک خودرو را میبینید:
✅ پیگیری از طریق پست
برای اطلاع از وضعیت ارسال کارت خودرو میتوانید:
-
به یکی از دفاتر پستی مراجعه کنید، یا
-
از طریق وبسایت اداره پست وضعیت مرسوله را بررسی کنید.
همچنین، واحد ارتباط با مشتریان اداره پست از طریق شماره ۰۲۱۸۴۴۷۰۰۰۰ پاسخگوی سوالات شما درباره آخرین وضعیت مدارک خودرو است.
✅ پیگیری از طریق کد USSD
راه ساده و سریع دیگر، استفاده از کد دستوری پلیس است:
-
شمارهگیری *(110#) از طریق تلفن همراه
با این کد میتوانید گزینههای مربوط به استعلام وضعیت کارت خودرو را مشاهده و پیگیری کنید.
تأثیر مدارک در فروش خودرو
کامل بودن مدارک مهمترین شرط برای انجام یک معامله مطمئن خودرو است. در واقع، خودرویی که اسناد و مدارک آن کامل باشد، هم ارزش خرید بالاتری دارد و هم از نظر خریدار اعتبار و اطمینان بیشتری ایجاد میکند. به همین دلیل، مالک باید از مدارک خودرو بهخوبی نگهداری کند؛ چون هرگونه نقص، مفقودی یا ایراد در اسناد میتواند باعث دردسر برای خریدار، طولانی شدن مراحل تعویض پلاک و انتقال سند و حتی به هم خوردن معامله شود.
سند کمپانی خودرو چیست؟
سند کمپانی (برگه کمپانی خودرو) یکی از مدارک اصلی در فروش خودرو است که معمولاً از طرف کارخانه تولیدکننده به اولین خریدار تحویل داده میشود. این برگه مثل کارت خودرو، اطلاعات کامل خودرو را ثبت میکند؛ از جمله شماره شاسی، شماره موتور، شماره VIN، رنگ، نوع سوخت، ظرفیت سرنشین و وزن خودرو. در خودروهای وارداتی، برگ سبز گمرکی معمولاً نقش مشابه سند کمپانی را دارد.
در گذشته هنگام هر بار نقلوانتقال خودرو، با ارائه سند کمپانی و سند قبلی به نام فروشنده، در دفترخانه سند جدید به نام خریدار تنظیم میشد. اما در یکی دو سال اخیر و با تأکید بر سندیت برگ سبز خودرو، نقش سند کمپانی و حتی سند قطعی دفترخانهای برای خیلی از معاملات کمتر شده و بسیاری از افراد انتقال را در تعویض پلاک انجام میدهند. با این حال، هنوز بحثهایی درباره فروش خودرو بدون سند کمپانی یا تعویض پلاک بدون برگه کمپانی مطرح است و آگاهی از این موضوعات برای داشتن یک معامله مطمئن خودرو ضروری است.
تفاوت سند کمپانی با برگ سبز خودرو
سند کمپانی (سند کارخانه) و برگ سبز خودرو هر دو از مدارک مهم در خرید و فروش خودرو هستند، اما کاربردشان متفاوت است:
سند کمپانی برگهای رسمی از طرف شرکت سازنده یا واردکننده است که علاوه بر مشخصات کامل خودرو، معمولاً نام اولین خریدار هم در آن درج میشود. نکته مهم اینجاست که از روی سند کمپانی میتوان وضعیت خودرو را از نظر رهن بودن، اقساطی بودن یا شرایط تحویل و فروش اولیه تشخیص داد. این سند به نام تحویلگیرنده اولیه صادر میشود و قابل تغییر نیست.
برگ سبز خودرو توسط پلیس (راهور) صادر میشود و در کنار مشخصات خودرو، در عمل مالک فعلی و صاحب پلاک را معرفی میکند. چون تعویض پلاک بهعنوان مرحله اصلی انتقال مالکیت شناخته میشود، امروز برگ سبز حکم سند قطعی خودرو را دارد و خیلیها دیگر برای تنظیم سند قطعی در دفترخانه اقدام نمیکنند.
✅ نتیجه مهم: با اینکه برگ سبز الان سند اصلی مالکیت محسوب میشود، هنگام خرید حتماً سند کمپانی را هم بررسی کنید تا از وضعیت خودرو از نظر در رهن بودن یا داشتن اقساط مطمئن شوید.
شرایط فروش خودرو بدون سند کمپانی
بهطور معمول سند کمپانی در کنار برگ سبز جزو مدارک لازم برای فروش خودرو و تعویض پلاک محسوب میشود؛ اما در عمل، با توجه به اینکه برگ سبز خودرو بهعنوان سند رسمی مالکیت شناخته میشود، در بسیاری از موارد تعویض پلاک بدون سند کمپانی هم انجام میشود.
نکته مهم اینجاست که روند کار ممکن است بین مراکز متفاوت باشد:
-
بعضی از مراکز تعویض پلاک رویت سند قطعی قبلی یا برگه کمپانی را ضروری میدانند.
-
بعضی دیگر صرفاً اگر برگ سبز به نام فروشنده باشد، مراحل تعویض پلاک را انجام میدهند.
با این حال، چون سند کمپانی هنوز در لیست مدارک تعویض پلاک قرار دارد، ماموران میتوانند در صورت نیاز آن را درخواست کنند؛ هرچند در بسیاری از مراجعات، به دلیل اعتبار برگ سبز، روی آن حساسیت کمتری وجود دارد.
اگر هم فروشنده (مالک) امکان حضور نداشته باشد، میتوان با وکالتنامه تعویض پلاک به مرکز پلاکگذاری مراجعه کرد و مراحل انتقال پلاک و تعویض پلاک خودرو را انجام داد.
عواقب فروش خودرو بدون سند کمپانی
سند کمپانی فقط یک برگه مشخصات نیست؛ در کنار اطلاعات کامل خودرو و نام اولین خریدار، معمولاً وضعیت فروش خودرو هم در آن مشخص میشود؛ مثل اینکه خودرو قسطی/لیزینگی بوده یا نقدی فروخته شده، یا اینکه خودرو در رهن سازمان/شرکت هست یا نه. به همین دلیل، در خرید و فروش خودرو بهتر است همیشه سند کمپانی هم بررسی و رویت شود تا ریسکهای پنهان معامله مشخص شود.
اگر خودرو بدون سند کمپانی فروخته شود یا سند کمپانی مفقود باشد، احتمال دارد خریدار یا خریدار بعدی، بعداً سند کمپانی را مطالبه کند. در این حالت، گرفتن سند کمپانی المثنی معمولاً زمانبر و دردسرساز میشود. از طرفی اگر شرکت سازنده مجدداً سند صادر کند، ممکن است سند به نام آخرین فردی صادر شود که خودرو به نام او در دفترخانه ثبت شده است؛ و برای تغییر آن به نام شما یا خریدار جدید، ممکن است نیاز به مراجعه قضایی و ارائه مدارک اثبات مالکیت خودرو باشد.
گم شدن سند کمپانی خودرو و گرفتن المثنی
اگر سند کمپانی (سند کارخانه) خودرو گم شود، معمولاً فروش خودرو بدون سند کمپانی و حتی تعویض پلاک بدون برگه کمپانی در بسیاری از موارد انجام میشود؛ اما اگر خریدار بخواهد سند قطعی دفترخانهای تنظیم کند یا در مراحل بعدی به سند کارخانه نیاز داشته باشد، گرفتن سند کمپانی المثنی ضروری میشود.
برای دریافت المثنی سند کمپانی خودرو این مراحل رایج را انجام دهید:
جستجو در سامانه مدارک پیداشده پست (PostYafteh) و بررسی اینکه سند به پست یا پلیس تحویل داده نشده باشد.
ثبت آگهی مفقودی سند کمپانی در روزنامه کثیرالانتشار سراسری و اعلام از درجه اعتبار ساقط شدن سند.
بعد از گذشت حداقل ۱۰ روز از انتشار آگهی، با مدارک زیر به بخش اداری شرکت/کارخانه خودروساز یا نمایندگی مربوط مراجعه کنید:
-
برگ سبز خودرو
-
کارت خودرو (کارت ماشین)
-
مدارک هویتی مالک
-
نسخه روزنامه دارای آگهی مفقودی
پس از بررسی و تأیید، معمولاً از شما میخواهند خودرو را برای کارشناسی خودرو به نمایندگی یا دفتر اصلی شرکت ببرید تا دستور صدور سند کمپانی المثنی صادر شود.
با اینکه طی سالهای اخیر و با سندیت برگ سبز خودرو، در عمل مالکیت بیشتر بر اساس برگ سبز و کارت خودرو شناخته میشود و خیلیها دیگر سراغ سند زدن در دفترخانه نمیروند، اما در برخی شرایط (بهویژه اختلافات یا پیگیریهای حقوقی) داشتن سند کمپانی میتواند اهمیت پیدا کند. بنابراین اگر سند کمپانی مفقود شده، بهتر است برای پیگیری مفقودی سند کارخانه و دریافت المثنی برگه کمپانی خودرو اقدام کنید تا در فروشهای بعدی یا درخواست خریدار دچار مشکل نشوید.
نتیجهگیری: مدارک لازم برای فروش خودرو و تعویض پلاک
در شرایط اقتصادی فعلی، خودرو بهدلیل افزایش قیمت و نوسان بازار، از یک وسیله مصرفی به یک کالای سرمایهای تبدیل شده و بسیاری از افراد برای حفظ ارزش پول به سمت خرید و فروش خودرو میروند. با این حال، انجام یک معامله خودرو فقط به توافق روی قیمت خلاصه نمیشود؛ چون مدارک لازم برای فروش خودرو نقش کلیدی در سرعت و امنیت معامله دارند. هر بار که خودرو نقلوانتقال میشود ممکن است بهدلیل چندبرگی شدن سند کمی از جذابیت قیمتی آن کم شود، اما در عمل و با توجه به تورم این کاهش معمولاً چندان محسوس نیست. نکته مهم اینجاست که برای انتقال سند و تعویض پلاک باید مدارک کامل باشد و مراحل ضروری مثل معاینه فنی خودرو، استعلام و تسویه خلافی خودرو و پرداخت جرایم رانندگی انجام شود. در نهایت، خودرویی که مدارک ناقص دارد، برای خریدار یک ریسک محسوب میشود و معمولاً باعث دردسر در تعویض پلاک و حتی به هم خوردن معامله خواهد شد؛ پس کامل بودن مدارک، اصلیترین شرط برای یک فروش سریع و مطمئن خودرو است.
