آموزش کامل نقشه‌خوانی مدارهای برق پراید

در نقشه‌های استاندارد برق خودرو تمام اطلاعات مربوط به سیم‌کشی ماشین به‌صورت دقیق و کامل ارائه می‌شود. این نقشه‌ها به شما نشان می‌دهند که هر سیم برق دقیقاً از کجا شروع شده، از چه مسیری عبور کرده و در نهایت به کدام قطعه یا مصرف‌کننده متصل می‌شود. به همین دلیل، اگر قصد عیب‌یابی برق خودرو یا تعمیر سیستم الکتریکی را داشته باشید، استفاده از نقشه سیم‌کشی خودرو باعث می‌شود سریع‌تر و بدون سردرگمی مشکل را پیدا کنید.

نقشه‌خوانی برق پراید از صفر تا صد

در نقشه‌های برق پراید نیز همه مسیرهای سیم‌کشی به‌صورت مشخص و مرحله‌به‌مرحله طراحی شده‌اند؛ برای مثال کاملاً واضح است که سیم‌کشی مربوط به داشبورد پراید از چه مسیرهایی عبور می‌کند و هر سیم مربوط به کدام بخش است؛ مثل سیم‌کشی ضبط پراید، برف‌پاک‌کن، سیستم استارت، دینام و سایر اجزای برقی. شما با نگاه کردن به نقشه می‌توانید دقیقاً تشخیص دهید سیم استارت پراید از کدام سمت وارد مدار شده، به کدام خروجی متصل است و در نهایت چگونه به سر باتری ارتباط پیدا می‌کند. همچنین مسیر سیم دینام پراید نیز به‌روشنی مشخص است و می‌توانید بفهمید از کجا آمده و به کدام نقطه از سیستم شارژ متصل شده است.

نقشه‌خوانی مدار استارت پراید

برای یادگیری اصولی نقشه‌خوانی برق پراید بهتر است حداقل یک بار خودتان نقشه مدار استارت را به‌صورت کامل بررسی کنید. این تمرین باعث افزایش مهارت تحلیل مدارهای الکتریکی خودرو می‌شود و کمک می‌کند در آینده هنگام عیب‌یابی استارت پراید یا بررسی مدارهای پیچیده‌تر، سریع‌تر و دقیق‌تر عمل کنید.

✅ روش تحلیل مدار استارت پراید معمولاً از باتری شروع می‌شود؛ در این مدار، قطب منفی باتری به بدنه خودرو (اتصال بدنه یا ارت) پیچ شده و نقش مسیر برگشت جریان را دارد.

در مدار استارت پراید، مثبت باتری به دو مسیر (دوشاخه) تقسیم می‌شود. یکی از این مسیرها توسط سیم مشکی با کد سوکت A02 به‌صورت مستقیم به سر استارت متصل شده است. این سیم در واقع سیم اصلی استارت پراید محسوب می‌شود که برق مستقیم باتری را به سلونوئید (اتوماتیک استارت) منتقل می‌کند و باعث فعال شدن عملکرد استارت می‌شود.

در مدار استارت پراید، شاخه‌ی دوم مثبت باتری از انشعاب وارد فیوز ذوب‌شونده SQ (۸۵ صدم) می‌شود. این فیوز که ظاهری شبیه شنت دارد، برای محافظت معمولی مدار طراحی نشده؛ بلکه نقش قطع برق کامل خودرو را دارد. یعنی اگر بخواهید پراید را کاملاً بی‌برق کنید، کافی است همین فیوز وسط (فیوز اصلی) را از جای خود بیرون بکشید.

بعد از عبور جریان از جعبه فیوز، یک سیم سفید خارج شده و به سوکت X03 می‌رسد؛ این سوکت دقیقاً پشت قمقمه آب رادیاتور (با باز کردن کاپوت) قرار دارد. سپس همین سیم سفید از X03 به سمت سوئیچ (D-Box) حرکت می‌کند.

✅ نکته مهم در نقشه‌خوانی برق خودرو این است که ما وارد جزئیات داخل المان‌هایی مثل سوئیچ یا استارتر نمی‌شویم؛ فقط باید مسیر سیم‌کشی را تشخیص دهیم. در ادامه، برق از قسمت SD سوئیچ خارج می‌شود و پس از عبور از فیوز ۱۰ آمپر انجین، با سیم مشکی آبی (مشکی با خط آبی) به سوکت A01 می‌رسد. سوکت A01 همان فیشی است که در آن یک سیم مشکی با خط آبی قرار دارد و مسیر تغذیه بخش بعدی مدار را تکمیل می‌کند.

در سوئیچ پراید با تغییر حالت کلید، مدارهای برق مختلف فعال می‌شوند. بعضی از مصرف‌کننده‌ها از خروجی IG1 تغذیه می‌کنند، برخی از حالت ACC برق می‌گیرند و بخش‌هایی هم به خروجی‌های دیگر سوئیچ متصل هستند. اما در مدار استارت پراید، برق اصلی هنگام استارت زدن از حالت SD سوئیچ (خروجی مخصوص استارت خودرو) خارج می‌شود و مسیر تغذیه سیستم استارت را فعال می‌کند.

نقشه‌خوانی مدار آلترناتور (دینام) پراید

برای عملکرد صحیح سیستم شارژ پراید و جلوگیری از خرابی رگلاتور دینام، باید میزان سفتی تسمه دینام استاندارد باشد. تسمه نباید بیش از حد سفت بسته شود و بهتر است حدود ۱ سانت خلاصی داشته باشد. سفت بستن تسمه باعث وارد شدن فشار زیاد به پولی دینام و خرابی زودهنگام بلبرینگ دینام می‌شود و در نهایت می‌تواند موجب ضعف شارژ باتری یا خرابی دینام گردد.

در سیستم شارژ پراید، وظیفه‌ی آلترناتور (دینام) این است که هنگام روشن بودن خودرو، باتری را شارژ کرده و برق موردنیاز مصرف‌کننده‌ها را تامین کند. در این مدار، یک سیم مهم به پشت کیلومترشمار می‌رود که وضعیت شارژ دینام را از طریق چراغ باتری (لامپ شارژ) نمایش می‌دهد. به این صورت که اگر این سیم مثبت باشد، یعنی دینام در حال شارژ است و چراغ شارژ خاموش می‌ماند؛ اما اگر این سیم منفی شود، یعنی دینام شارژ نمی‌کند و چراغ باتری پشت آمپر روشن می‌شود.

پشت کیلومترشمار یک لامپ شارژ وجود دارد که یکی از پایه‌های آن به IGN (مثبت سوئیچ) متصل است. بنابراین وقتی سوئیچ را باز می‌کنیم، اگر دینام به هر دلیل شارژ نکند (مثلاً پارگی تسمه دینام یا خرابی خود دینام)، پایه‌ی دیگر لامپ منفی می‌شود و چون لامپ بین مثبت و منفی قرار گرفته، روشن می‌شود. اما اگر دینام سالم باشد و شارژ انجام دهد، این پایه نیز مثبت باقی می‌ماند و چون دو سر لامپ مثبت است، چراغ شارژ خاموش خواهد ماند.

در مدار آلترناتور (دینام) پراید، یک سیم خروجی سفید از دینام خارج می‌شود و مستقیماً به سر باتری می‌رود تا عملیات شارژ باتری انجام شود. علاوه بر آن، دینام برای شروع شارژ نیاز به یک سیم تحریک (سیم مرجع) دارد که از فیوز ۱۰ آمپر انجین عبور کرده و از خروجی IG2 سوئیچ تأمین می‌شود. رنگ این سیم تحریک معمولاً مشکی با خط سفید است و نقش اصلی آن فعال‌سازی مدار شارژ در زمان روشن بودن خودرو می‌باشد.

همچنین در پشت کیلومترشمار، چراغ شارژ دینام (چراغ باتری) قرار دارد که یک پایه آن به IGN (مثبت سوئیچ) وصل است. بنابراین وقتی سوئیچ باز می‌شود، اگر دینام به هر دلیلی شارژ نکند (مثل پارگی تسمه دینام یا خرابی آلترناتور)، پایه دیگر چراغ منفی می‌شود و چون چراغ بین مثبت و منفی قرار دارد، روشن می‌شود. اما اگر دینام سالم باشد و شارژ انجام دهد، پایه دیگر هم مثبت می‌ماند و چون هر دو سر چراغ مثبت است، چراغ شارژ خاموش خواهد ماند.

علت ذوب شدن مکرر فیوز 85 صدم SQ پراید

یکی از مشکلات رایج در برق پراید، ذوب شدن مکرر فیوز ۸۵ صدم SQ (فیوز ذوب‌شونده) است. خیلی وقت‌ها ممکن است این فیوز را چند بار تعویض کنید اما باز هم بعد از مدت کوتاهی دوباره ذوب شود. در چنین شرایطی معمولاً اولین حدس این است که سوکت زیر فیوز سولفات کرده یا جعبه فیوز پراید خراب شده؛ اما در واقع ریشه اصلی این مشکل، جای دیگری است و باید اصولی بررسی شود.

✅ علت اصلی این مشکل به طراحی سیم‌کشی پراید انژکتوری برمی‌گردد؛ چون در برخی مدل‌ها، مهندسان سایپا از سیم‌کشی پراید کاربراتوری برای نسخه‌ی انژکتوری استفاده کرده‌اند، بدون اینکه مصرف برق بالاتر سیستم انژکتور را در نظر بگیرند. در نتیجه، جریان بیشتری از مسیر شارژ عبور می‌کند و فشار زیادی به فیوز SQ وارد می‌شود.

در این مدار، سیم سفید شارژ باتری (که معمولاً در نقشه با رنگ مشخص مانند قرمز نمایش داده می‌شود) از داخل همین فیوز عبور کرده و وظیفه‌ی شارژ باتری پراید را بر عهده دارد. از آنجایی که باتری با آمپر بالا شارژ می‌شود، این فیوز تحت فشار قرار گرفته و به مرور دچار داغ شدن و ذوب شدن می‌شود. این اتفاق زمانی شدیدتر می‌شود که باتری ضعیف باشد یا سیستم شارژ خودرو مجبور شود با آمپر بیشتری کار کند.

✅ راه حل قطعی ذوب شدن فیوز 85 صدم SQ پراید

برای رفع مشکل ذوب شدن مکرر فیوز SQ پراید بهترین راه این است که مسیر شارژ باتری را تقویت و از فشار روی فیوز کم کنیم. در این روش، یک سیم جدید از سر سوکت B02 به‌صورت مستقیم به سر مثبت باتری وصل می‌کنیم تا مسیر شارژ، از فیوز دور زده شود.

📌 نکته مهم این است که سیم‌کشی اصلی خودرو را دست نمی‌زنیم و سیم قدیمی همان‌طور در جای خود باقی می‌ماند؛ فقط یک مسیر کمکی اضافه می‌شود.

در ادامه، یک سیم شارژ تقویتی با ضخامت مناسب (سایز ۲ یا ۲.۵) از محل اتصال آلترناتور (دینام) تا سر باتری کشیده می‌شود. این کار باعث می‌شود جریان شارژ باتری از مسیر جدید عبور کند و فشار از روی فیوز SQ برداشته شود؛ در نتیجه مشکل داغ شدن و ذوب شدن فیوز به طور کامل برطرف خواهد شد.

✅ نکته مهم درباره تسمه دینام پراید و رگلاتور شارژ

برای عملکرد صحیح سیستم شارژ پراید و جلوگیری از خرابی رگلاتور دینام، باید میزان سفتی تسمه دینام استاندارد باشد. تسمه نباید بیش از حد سفت بسته شود و بهتر است حدود ۱ سانت خلاصی داشته باشد. سفت بستن تسمه باعث وارد شدن فشار زیاد به پولی دینام و خرابی زودهنگام بلبرینگ دینام می‌شود و در نهایت می‌تواند موجب ضعف شارژ باتری یا خرابی دینام گردد.

نقشه‌خوانی و تحلیل مدار بوق و ترمز پراید

با بررسی نقشه مدار ترمز و بوق پراید چند نکته مهم درباره سیم‌کشی برق خودرو یاد می‌گیریم. در بالای پدال ترمز یک فشنگی ترمز قرار دارد که با فشردن پدال، برق مثبت را به چراغ‌های عقب ارسال می‌کند و باعث روشن شدن چراغ ترمز می‌شود.

✅ نکته مهم این است که مدار چراغ ترمز پراید به سوئیچ خودرو وابسته نیست؛ یعنی حتی اگر ماشین خاموش باشد، با گرفتن ترمز چراغ‌ها روشن می‌شوند. برق این مدار به‌صورت مستقیم از فیوز ۱۰ آمپر استپ تأمین می‌شود و با سیم سبز خط سفید به سوئیچ چراغ ترمز می‌رود و سپس با سیم سبز خط قرمز به لامپ‌های عقب منتقل می‌شود.

از آنجایی که بوق و چراغ ترمز به یک فیوز مشترک وصل هستند، اگر فیوز استپ بسوزد، هم چراغ‌های ترمز عقب کار نمی‌کنند و هم بوق پراید از کار می‌افتد.

✅ بوق پراید با رله و بدون رله

در پراید بوق ممکن است با رله یا بدون رله نصب شده باشد. در حالت بوق با رله، فشاری بوق باعث تحریک پایه 86 رله بوق می‌شود و در ادامه پایه 85 به منفی متصل می‌شود. چون بدنه بوق به منفی وصل است، با فعال شدن رله، بوق به صدا در می‌آید.

✅ تشخیص وجود رله بوق پراید (روش ساده و کاربردی)

برای اینکه بفهمیم خودرو رله بوق دارد یا نه این مراحل را انجام دهید:

1. کاپوت را باز کنید و سوکت بوق را جدا کنید.

2. با تستر برق مشخص کنید کدام سیم برق دائم دارد.

3. نتیجه‌گیری:

✅ اگر منفی دائم باشد و مثبت متغیر → خودرو رله بوق دارد (چون رله مثبت را قطع و وصل می‌کند).

✅ اگر مثبت دائم باشد و منفی متغیر → خودرو رله بوق ندارد (منفی از فشاری بوق تأمین می‌شود).

📌  منفی دائم + مثبت متغیر = بوق با رله
مثبت دائم + منفی متغیر = بوق بدون رله

بیشتر بوق‌های پراید بدون رله بعد از مدتی دچار ضعیف شدن صدا می‌شوند (اصطلاحاً بوق سرماخورده). بهترین راه‌حل برای رفع این مشکل، تبدیل بوق بدون رله به بوق با رله است. در این حالت، پایه 85 رله بوق به فشاری بوق وصل می‌شود و چون مسیر برق کوتاه‌تر و قوی‌تر می‌شود، ولتاژ مناسب به بوق می‌رسد و صدای بوق به شکل محسوسی بهتر خواهد شد.

✅ توجه داشته باشید بوق به ولتاژ بسیار حساس است؛ اگر به جای ۱۲ ولت فقط حدود ۸ ولت دریافت کند، صدای آن ضعیف می‌شود. همچنین در برخی موارد بوق آب می‌خورد و خراب می‌شود؛ بنابراین قبل از هر عیب‌یابی، بهتر است بوق را با مثبت و منفی مستقیم باتری تست کنید تا مطمئن شوید مشکل از خود بوق است یا از سیم‌کشی و رله.

بررسی و نقشه‌خوانی مدار ضبط پراید

در نقشه‌خوانی برق ضبط پراید باید بدانیم دستگاه‌هایی که حافظه دارند، علاوه بر برق روشن/خاموش، به برق دائم هم نیاز دارند تا تنظیماتشان پاک نشود. اگر برق دائم ضبط وصل نباشد، هر بار که خودرو خاموش و روشن شود، تنظیماتی مثل موج رادیو، میزان صدا و ترک آهنگ ریست می‌شود.

به همین دلیل کارخانه برای حفظ حافظه ضبط پراید یک برق دائم از فیوز ۱۰ آمپر ROOM با سیم سفید خط قرمز به ضبط داده است. نکته مهم این است که در سیم‌کشی استاندارد پراید معمولاً هر جا برق دائم خودرو نیاز باشد، از همین سیم سفید با خط قرمز استفاده شده و این موضوع عیب‌یابی را سریع‌تر می‌کند.

علاوه بر برق دائم، ضبط یک برق دیگر هم برای روشن شدن در حالت سوئیچ دارد که از فیوز ۱۵ آمپر سیگار (فندکی) تأمین می‌شود. این برق از سوئیچ در حالت ACC خارج شده و ابتدا با رنگ آبی خط قرمز وارد جعبه فیوز می‌شود و سپس با رنگ آبی خط زرد از جعبه فیوز خارج شده و به ضبط می‌رسد. این مسیر باعث می‌شود ضبط متوجه شود سوئیچ روی حالت ACC قرار گرفته و آماده روشن شدن است.

همچنین ضبط یک سیم دیگر به رنگ قرمز خط سبز دارد که مربوط به روشن شدن چراغ پنل ضبط در شب است (همزمان با روشن شدن چراغ‌های کوچک). در نهایت یک سیم مشکی نیز وجود دارد که به منفی (بدنه خودرو) وصل می‌شود.

سیم‌کشی بلندگوها در نقشه مدار پخش صوت پراید

در نقشه برق ضبط پراید، سیم‌های هر بلندگو با رنگ و خط مشخص شده‌اند تا بتوانید در نصب ضبط، عیب‌یابی بلندگوها و سیم‌کشی صوتی سریع‌تر عمل کنید.

🟢 بلندگوی عقب راست (Rear Right)

• مثبت: سبز با خط قرمز

• منفی: سبز با خط زرد

🟢 بلندگوی عقب چپ (Rear Left)

• مثبت: سبز با خط سفید

• منفی: سبز خالی

🔵 بلندگوی درِ راست (Front Right Door)

• مثبت: آبی با خط قرمز

• منفی: آبی با خط مشکی

🔵 بلندگوی درِ چپ (Front Left Door)

• مثبت: آبی با خط سفید

• منفی: آبی با خط مشکی

🔧 معنی سیم‌های خط‌چین در نقشه برق پراید

در نقشه سیم‌کشی پراید بعضی سیم‌ها با خط نقطه‌چین نمایش داده می‌شوند. این علامت یعنی سیم‌ها داخل یک سوکت (فیش) قرار دارند و به هم متصل شده‌اند.

• برخی سیم‌های بلندگو داخل سوکت CS03 قرار گرفته‌اند

• سه سیم دیگر نیز در سوکت AS01 به هم متصل هستند

📌 اطلاعات کامل این سوکت‌ها و موقعیت آنها معمولاً در پایین نقشه برق توضیح داده شده است.

بررسی و نقشه‌خوانی مدار چراغ‌های علائم پراید

در مدار چراغ‌های علائم پراید (چراغ‌های روشنایی داخل کابین)، چند چراغ مهم وجود دارد که همگی برای دید بهتر در شب طراحی شده‌اند، از جمله:

🔥 چراغ فندک پراید

🌬️ چراغ پنل بخاری

🎛️ چراغ پشت دکمه‌ها و کشوها

🪟 چراغ کلید گرمکن شیشه عقب

📟 چراغ پشت آمپر پراید

🎵 چراغ پنل رادیو ضبط

✅ نکته مهم در نقشه برق پراید این است که تمام این چراغ‌ها از یک مدار مشترک تغذیه می‌شوند و به چراغ‌های کوچک خودرو (چراغ پارک) مرتبط هستند. یعنی با روشن کردن چراغ کوچک، این چراغ‌های داخل کابین هم روشن می‌شوند تا در شب بتوانید کلیدها، دکمه‌ها و پنل‌ها را راحت‌تر ببینید.

بررسی و نقشه‌خوانی مدار ساعت دیجیتال پراید

مدار ساعت دیجیتال پراید از نظر سیم‌کشی بسیار شبیه به مدار ضبط پراید است، چون این سیستم برای حفظ تنظیمات زمان به برق دائم نیاز دارد. این برق دائم ساعت مستقیماً از مثبت باتری تأمین می‌شود، از فیوز ۱۰ آمپر ROOM عبور می‌کند و با سیم سفید خط قرمز به ساعت می‌رسد. این دقیقاً همان سیمی است که برای حافظه ضبط خودرو هم استفاده شده و باعث می‌شود با خاموش و روشن شدن ماشین، ساعت ریست نشود.

علاوه بر برق دائم، ساعت یک برق دیگر هم دارد که از سوئیچ عبور کرده و در حالت ACC فعال می‌شود. در این حالت، با باز کردن سوئیچ، سیم آبی خط قرمز برقدار شده و وارد فیوز ۱۵ آمپر سیگار (فندکی) می‌شود و سپس سیم آبی خط زرد از جعبه فیوز خارج می‌شود. این بخش هم دقیقاً مشابه مسیر برق رادیو پخش عمل می‌کند.

✅ همچنین ساعت یک ورودی مثبت سوم دارد که از فیوز ۱۵ آمپر TAIL تأمین می‌شود؛ در این مسیر، سیم قرمز خط مشکی وارد فیوز شده و سیم قرمز خط سبز از آن خارج می‌شود.

📌 در نتیجه ساعت دیجیتال پراید دارای سه ورودی مثبت (برق دائم، برق ACC و برق چراغ‌ها) و یک سیم منفی (بدنه) است که هر کدام وظیفه مشخصی در عملکرد و روشنایی ساعت دارند.

💡 چرا نور ساعت پراید با روشن شدن چراغ‌ها کم می‌شود؟

کم شدن نور ساعت دیجیتال پراید هنگام روشن کردن چراغ‌های خودرو کاملاً طبیعی و استاندارد است. دلیلش این است که برق روشنایی ساعت از فیوز TAIL (تیل) تأمین می‌شود. وقتی چراغ‌های ماشین روشن می‌شوند، ساعت متوجه می‌شود هوا تاریک شده و برای جلوگیری از خیرگی، یک پله نور صفحه را کاهش می‌دهد.

✅ خیلی‌ها تصور می‌کنند این حالت نشانه اتصالی برق پراید یا مشکل در سیم‌کشی ساعت است، اما این عملکرد کاملاً نرمال بوده و به صورت کارخانه‌ای طراحی شده است.

🔧 جلوگیری از کم شدن نور ساعت پراید

اگر کسی نمی‌خواهد نور ساعت با روشن شدن چراغ‌ها کم شود، می‌تواند ساعت را باز کرده و سیم قرمز با خط سبز (برق تیل/چراغ‌ها) را قطع کند. در این حالت، ساعت دیگر تشخیص شب را ندارد و همیشه با حداکثر روشنایی کار می‌کند.
📌 توجه: به سیم‌های دیگر دست نزنید، چون یکی مربوط به حافظه ساعت و دیگری برای روشن شدن ساعت ضروری است.

⏰ چگونه ساعت پراید را همیشه روشن نگه داریم؟

گاهی افراد می‌خواهند ساعت پراید حتی با خاموش شدن ماشین روشن بماند. برای این کار می‌توان سیم آبی با خط زرد (برق ACC) را به سیم سفید با خط قرمز (برق دائم) وصل کرد؛ اما این اتصال باید حتماً با دیود انجام شود تا از برگشت جریان برق جلوگیری شود.

✅ دلیل استفاده از دیود این است که اگر این دو سیم را مستقیم به هم وصل کنید، هنگام خاموش بودن خودرو، برق از مسیر برق دائم به تمام مصرف‌کننده‌هایی که از ACC تغذیه می‌کنند منتقل می‌شود و ممکن است باعث مشکلات برق و تخلیه باتری شود.

نقشه‌خوانی مدار چراغ داخل اتاق و صندوق عقب پراید

چراغ سقفی پراید (چراغ داخل اتاق) جزو مدارهایی است که به سوئیچ خودرو وابسته نیست و همیشه برق دائم دارد. مسیر تغذیه این برق از فیوز ذوب‌شونده ۸۵ صدم SQ شروع می‌شود؛ سپس سیم سفید به سوکت X03 می‌رسد و بعد از فیوز ۱۰ آمپر ROOM برق دائم را دریافت می‌کند. چون این چراغ باید حتی با ماشین خاموش هم کار کند، تغذیه آن حتماً از برق همیشگی (ROOM) گرفته می‌شود.

از فیوز ۱۰ آمپر ROOM، سیم سفید با خط قرمز خارج شده و به دو شاخه تقسیم می‌شود:
✅ یک شاخه به سمت چراغ سقفی (از ستون کنار خودرو)
✅ شاخه دیگر به سمت چراغ صندوق عقب پراید

📌 نکته بسیار مهم: چراغ سقفی پراید همیشه یک مثبت دائم دارد حتی زمانی که سوئیچ بسته است. به همین دلیل بعضی افراد هنگام تعمیر چراغ سقفی با پیچ‌گوشتی باعث اتصال کوتاه و حتی آتش گرفتن سیم‌کشی می‌شوند، چون نمی‌دانند در این مدار برق مستقیم باتری وجود دارد.

🔘 حالت‌های مختلف چراغ سقفی پراید

چراغ سقفی پراید معمولاً سه حالت دارد:

1. خاموش (OFF): پلاتین به هیچ مسیر منفی وصل نیست و چراغ خاموش است.

2. حالت وسط (DOOR): چراغ در حالت عادی خاموش است اما با باز شدن هر در، روشن می‌شود.

3. روشن دائم (ON): چراغ همیشه روشن می‌ماند.

در حالت وسط، هر در خودرو یک مسیر منفی لادری دارد. وقتی یکی از درها باز شود، پلاتین لادری اتصال برقرار کرده و سیم منفی می‌شود. چون چراغ سقفی مثبت دائم دارد و حالا منفی هم دریافت کرده، چراغ روشن می‌شود (فرقی نمی‌کند کدام در باز باشد).

⚡ منفی چراغ سقفی پراید از کجا تأمین می‌شود؟

در نقشه برق، خط‌چین‌ها نشان می‌دهند قطعه دارای اتصال بدنه (منفی بدنه) است. چراغ سقفی نیز یک منفی از بدنه می‌گیرد که معمولاً از طریق یکی از پیچ‌های نصب چراغ به سقف، همراه با واشر فلزی تأمین می‌شود. در حالت روشن دائم، منفی بدنه به صورت دائمی به چراغ وصل می‌شود و چون مثبت دائم هم وجود دارد، چراغ همیشه روشن می‌ماند.

📦 چرا با باز کردن صندوق عقب، چراغ سقفی روشن می‌شود؟

چراغ صندوق عقب پراید نیز مثبت دائم دارد. صندوق عقب یک کلید لادری صندوق (معمولاً گوشه چپ صندوق) دارد که هنگام باز شدن صندوق، منفی را تأمین می‌کند و چراغ روشن می‌شود.

📌 هشدار مهم: چون در صندوق هم برق دائم وجود دارد، اگر صندوق را بیش از حد پر کنید و هنگام بستن، سیم‌ها به بدنه فشار بیاورند، ممکن است اتصال کوتاه رخ دهد و حتی سیم‌کشی آتش بگیرد.

🚨 علت روشن شدن همزمان چراغ سقفی و چراغ صندوق

گاهی افراد می‌گویند با باز کردن صندوق عقب، چراغ سقفی داخل اتاق هم روشن می‌شود (یا برعکس). این حالت معمولاً به دلیل نصب دزدگیر ساده است. چون دزدگیرهای معمولی فقط یک ورودی منفی دارند، نصاب برای کاهش هزینه، منفی درها و صندوق عقب را به هم وصل می‌کند (معمولاً از زیر باند عقب سمت چپ که سیم‌ها نزدیک هم هستند). نتیجه این است که با باز شدن هر در یا صندوق، همه مسیرها منفی می‌شوند و چراغ‌ها همزمان روشن می‌شوند.

✅ اما دزدگیر حرفه‌ای سه ورودی جداگانه دارد:

• ورودی مخصوص درها

• ورودی مخصوص صندوق عقب

• ورودی مخصوص کاپوت
  در این حالت ریموت مشخص می‌کند کدام قسمت باز شده است.

آموزش نقشه‌خوانی قفل مرکزی پراید

برای درک مدار قفل مرکزی پراید باید بدانیم برق خودرو از نوع DC است؛ یعنی مثبت و منفی در آن اهمیت دارد. در بیشتر تجهیزات برقی خودرو مثل موتور شیشه‌بالابر، پمپ شیشه‌شور، موتور قفل درها و حتی موتورهای تنظیم صندلی، از موتور DC استفاده می‌شود.

✅ ویژگی مهم موتور DC این است که با جابجایی قطب مثبت و منفی، جهت چرخش آن تغییر می‌کند. همین ویژگی باعث می‌شود در سیستم قفل مرکزی بتوانیم با تغییر قطب‌ها، عمل قفل کردن و باز کردن درها را انجام دهیم.

⚙️ عملکرد مدار قفل مرکزی پراید چگونه است؟

در قفل مرکزی پراید دو خروجی اصلی داریم:

• سیم سبز

• سیم قرمز

در حالت عادی هر دو خروجی منفی هستند. وقتی یکی را منفی نگه داریم و دیگری را مثبت کنیم، همه موتورهای قفل در یک جهت می‌چرخند و تمام درها قفل می‌شوند. با عوض شدن مثبت و منفی جهت حرکت موتور برعکس شده و درها باز می‌شوند.

🔌 سوکت قفل مرکزی پراید (Q01)

سوکت قفل مرکزی در نقشه با نام Q01 مشخص می‌شود و شکل خاصی دارد که یک سمت آن خالی است. وقتی خار سوکت رو به بالا باشد، محل سیم‌ها طبق نقشه مشخص می‌شود:

• سیم منفی بالا سمت راست (WG)

• سیم مثبت در پایین قرار دارد

🧠 نقش «قفل مادر» در پراید

در پراید، درِ راننده نقش فرمانده سیستم را دارد و به آن قفل مرکزی مادر می‌گویند. وقتی با کلید، در راننده را قفل می‌کنید، یک اتصال داخلی باعث می‌شود سیم سبز خط مشکی به سیم سبز خط قرمز وصل شود و فرمان قفل شدن به سایر درها منتقل گردد.

📌 نکته مهم: در راننده به تنهایی می‌تواند با سوئیچ باز و بسته شود، اما بقیه درها با برقی که رله قفل مرکزی ارسال می‌کند فعال می‌شوند.

⚡ فیوز قفل مرکزی پراید و نکته مهم عیب‌یابی

فیوز اصلی قفل مرکزی ۳۰ آمپر DOOR است که از آن سیم سفید با خط سبز خارج می‌شود.

✅ عیب‌یابی مهم و رایج:
اگر فیوز ۳۰ آمپر قفل مرکزی بسوزد، فقط در راننده با کلید باز و بسته می‌شود و بقیه درها عمل نمی‌کنند. این یکی از رایج‌ترین مشکلات در قفل مرکزی پراید است.

اموزش مدار بخاری (فن بخاری) پراید

موتور فن بخاری پراید کاملاً به سوئیچ خودرو وابسته است و فقط در حالت IGN فعال می‌شود. برق این مدار از خروجی IGN2 سوئیچ با سیم آبی خط زرد وارد فیوز ۱۵ آمپر BLOWER شده و از آنجا به موتور فن بخاری می‌رسد. بنابراین وقتی سوئیچ باز باشد، موتور فن همیشه یک مثبت دائم دارد و کنترل سرعت آن از طریق مسیر منفی انجام می‌شود.

🎚️ سلکتور بخاری پراید و کنترل سرعت فن

کلید (سلکتور) بخاری پراید چهار حالت دارد و با استفاده از مقاومت‌های بخاری سرعت موتور فن را تنظیم می‌کند:

حالت 0 (خاموش): هیچ منفی به موتور نمی‌رسد، پس فن خاموش است (با وجود مثبت برقرار).

درجه 1: منفی از مسیر سه مقاومت عبور می‌کند → ولتاژ کم → دور بسیار آرام.

درجه 2: یکی از مقاومت‌ها حذف می‌شود → منفی از دو مقاومت عبور می‌کند → دور متوسط.

درجه 3: منفی فقط از یک مقاومت عبور می‌کند → ولتاژ بیشتر → بالاترین سرعت فن.

🔧 روش تست و عیب‌یابی سریع موتور فن بخاری پراید

برای تست موتور فن بخاری:

1. سوئیچ را باز کنید تا مثبت از IGN2 برقرار شود.

2. در سوکت KA02، به سیم آبی خط قرمز یک منفی دستی از بدنه بدهید.

3. اگر فن با حداکثر دور کار نکرد، مشکل از یکی از موارد زیر است:
   ✅ سوختن موتور فن
   ✅ قطعی سیم‌کشی یا سوکت
   ✅ ضعیف بودن مثبت ورودی یا اتصال بدنه

📌 در حالت درجه ۳، ولتاژ رسیده به موتور فن باید حدود ۱۰ تا ۱۱ ولت باشد (با مولتی‌متر قابل اندازه‌گیری است).

⚠️ مشکلات متداول بخاری پراید (برقی و مکانیکی)

✅ علت کار نکردن فن بخاری یا دور پایین

اگر سلکتور روی درجه ۳ است ولی فن هنوز کند کار می‌کند، معمولاً مشکل از مقاومت بخاری پراید است. این مقاومت‌ها زیر داشبورد سمت شاگرد قرار دارند و به صورت یک قطعه مجتمع نصب شده‌اند.

✅ علت گرم نکردن بخاری پراید

اگر فن کار می‌کند اما باد گرم نمی‌دهد، مشکل معمولاً از موارد زیر است:

• کم بودن آب رادیاتور

• گرفتگی رادیاتور بخاری

• خرابی شیر بخاری

• خرابی ترموستات

• هوا گرفتن سیستم خنک‌کننده

آموزش مدار شیشه‌بالابر پراید

سیستم شیشه‌بالابر پراید طراحی هوشمندانه‌ای دارد؛ راننده علاوه بر کنترل شیشه خودش، می‌تواند شیشه سمت شاگرد را هم کنترل کند. این سیستم مانند بسیاری از تجهیزات برقی خودرو از موتور DC استفاده می‌کند؛ یعنی با جابجایی مثبت و منفی، جهت حرکت موتور تغییر می‌کند و شیشه بالا یا پایین می‌رود.

در حالت عادی (استراحت)، چهار سیم موتور شیشه‌بالابر همگی منفی هستند. وقتی کلید را به سمت بالا فشار می‌دهید، یکی از سیم‌ها مثبت می‌شود و شیشه بالا می‌رود؛ و وقتی کلید را به سمت پایین فشار می‌دهید، سیم دیگری مثبت شده و شیشه پایین می‌آید.

✅ نکته مهم در مدار شیشه‌بالابر پراید این است که طراحی آن به‌گونه‌ای انجام شده تا از اتصال کوتاه جلوگیری کند. اگر همزمان راننده بخواهد شیشه را بالا بدهد و سرنشین شاگرد بخواهد پایین بیاورد، موتور به جای سوختن یا ایجاد اتصال، کار نمی‌کند؛ چون دو فرمان مثبت دریافت می‌کند و مدار به حالت ایمن می‌رود. این طراحی باعث جلوگیری از سوختن فیوز، خرابی موتور شیشه‌بالابر و آسیب به سیم‌کشی می‌شود.

⚡ چرا شیشه شاگرد پراید کندتر حرکت می‌کند؟

یکی از ایرادهای رایج این است که شیشه‌بالابر سمت شاگرد کندتر از سمت راننده عمل می‌کند. دلیل آن معمولاً طولانی بودن مسیر سیم‌کشی است؛ چون منفی موتور شیشه‌بالابر شاگرد از سمت راننده تأمین می‌شود. سیم‌ها از در شاگرد خارج شده، از پشت داشبورد عبور می‌کنند و به در راننده می‌رسند و سپس به منفی بدنه متصل می‌شوند.

این مسیر طولانی باعث افزایش مقاومت سیم‌ها (اهم) و کاهش ولتاژ رسیده به موتور می‌شود؛ در نتیجه شیشه کندتر حرکت می‌کند.

✅ راه‌حل رایج: استفاده از تقویت‌کننده شیشه‌بالابر پراید
در این روش، مثبت و منفی مستقیم به موتور شیشه‌بالابر شاگرد داده می‌شود و فقط سیم‌های کنترلی از کلیدها عبور می‌کنند. به این ترتیب ولتاژ بیشتری به موتور می‌رسد و شیشه با سرعت بهتر و قدرت بیشتر حرکت می‌کند.

چرا شیشه شاگرد پراید زودتر کند می‌شود؟

کند شدن شیشه‌بالابر سمت شاگرد پراید معمولاً به دلیل مسیر طولانی سیم‌های منفی اتفاق می‌افتد. در این خودرو، سیم‌های منفی از داخل درب شاگرد خارج شده، از پشت داشبورد عبور می‌کنند و به درب راننده می‌رسند و سپس به منفی بدنه متصل می‌شوند. این مسیر طولانی باعث افزایش مقاومت سیم‌کشی (اهم) و در نتیجه افت ولتاژ شیشه‌بالابر می‌شود؛ بنابراین ولتاژ کمتری به موتور می‌رسد و شیشه به مرور کندتر و ضعیف‌تر حرکت می‌کند.

⚡ روش‌های تقویت شیشه‌بالابر شاگرد پراید

برای رفع مشکل کندی و افزایش قدرت موتور شیشه‌بالابر پراید چند روش کاربردی وجود دارد:

✅ 1) نصب رله تقویت‌کننده شیشه‌بالابر (بهترین روش)

رایج‌ترین و موثرترین راه، نصب رله ۴۰ آمپر است. در این روش:

• مثبت مستقیم از باتری

• منفی مستقیم از بدنه
  به موتور می‌رسد و فقط سیم‌های تحریک از مسیر کلیدها عبور می‌کنند.
  نتیجه: کاهش افت ولتاژ، افزایش سرعت شیشه و جلوگیری از فشار به کلیدها و سیم‌کشی اصلی.

✅ 2) کشیدن سیم منفی مستقیم

می‌توانید یک سیم منفی مستقیم از بدنه به موتور شیشه‌بالابر شاگرد وصل کنید. این روش ساده‌تر است اما معمولاً به اندازه نصب رله تاثیر ندارد.

✅ 3) بررسی و تمیز کردن اتصالات

گاهی اکسید شدن سوکت‌ها، شل بودن اتصال‌ها یا سولفاته شدن باعث افت ولتاژ می‌شود. تمیز کردن و محکم کردن اتصالات می‌تواند مشکل را تا حدی کم کند.

✅ 4) استفاده از سیم ضخیم‌تر

اگر قصد تعویض یا تقویت سیم‌کشی دارید، استفاده از سیم با سطح مقطع بالاتر باعث کاهش مقاومت مسیر و افزایش ولتاژ موتور می‌شود.

---

📌 اصل تقویت شیشه‌بالابر پراید این است که ولتاژ را با کمترین افت و کوتاه‌ترین مسیر به موتور برسانید. هرچه مسیر کوتاه‌تر و سیم‌ها ضخیم‌تر باشند، سرعت و قدرت موتور بیشتر خواهد بود.

نقشه‌خوانی مدار راهنما و فلاشر پراید

سیستم راهنما و فلاشر پراید با قطعه‌ای مهم به نام تایمر فلاشر کار می‌کند. این قطعه یک رله الکترونیکی چشمک‌زن است که مدار داخلی زمان‌بندی دارد و باعث قطع و وصل شدن برق لامپ‌ها می‌شود.

⏱️ تایمر فلاشر پراید چگونه کار می‌کند؟

تایمر فلاشر معمولاً ۳ سیم اصلی دارد:

⚫ سیم منفی (اتصال بدنه)

🔴 سیم مثبت (از سوئیچ یا فیوز)

🟡 سیم خروجی (به لامپ‌های راهنما)

✅ عملکرد تایمر فلاشر بر اساس حس کردن بار/امپدانس لامپ‌ها است؛ یعنی وقتی لامپ‌ها به خروجی وصل باشند، تایمر بار را تشخیص داده و شروع به چشمک زدن می‌کند. اگر یکی از لامپ‌ها بسوزد یا بار کم شود، سرعت چشمک زدن تغییر می‌کند.

🚗 تفاوت راهنما و فلاشر خطر در پراید

سیستم پراید دو بخش دارد:

• 🟢 راهنما معمولی: وابسته به سوئیچ و فقط در حالت IGN کار می‌کند.

• 🔴 فلاشر خطر (Hazard): مستقل از سوئیچ و حتی با ماشین خاموش هم فعال است.

وقتی دسته راهنما را چپ یا راست می‌زنید، برق به لامپ‌های همان سمت می‌رود و تایمر فلاشر آن را قطع و وصل می‌کند تا لامپ‌ها چشمک بزنند.

فلاشر خطر یک مسیر جدا از فیوز ۱۵ آمپر هازارد دارد. با فشردن دکمه فلاشر، هر چهار چراغ راهنما همزمان چشمک می‌زنند.

⚠️ مشکلات رایج راهنما و فلاشر پراید + عیب‌یابی سریع

فلاشر کار نمی‌کند اما راهنما کار می‌کند

➡️ معمولاً فیوز ۱۵ آمپر هازارد سوخته است → فیوز را بررسی و تعویض کنید.

راهنما و فلاشر هر دو کار نمی‌کنند

➡️ احتمالاً تایمر فلاشر خراب است → تایمر را تعویض کنید.

چشمک زدن غیرعادی یا تند

➡️ معمولاً یکی از لامپ‌های راهنما سوخته یا بار مدار کم شده → لامپ‌ها را چک کنید.

راهنما کار نمی‌کند اما فلاشر کار می‌کند

➡️ مشکل از سوئیچ یا مسیر برق راهنما است → مسیر برق از سوئیچ تا دسته راهنما بررسی شود.

راهنما گاهی کار می‌کند و گاهی نه

➡️ احتمالاً پلاتین‌های دسته راهنما اکسید یا ضعیف شده‌اند → دسته راهنما باز و تمیز شود.

🧪 روش تست تایمر فلاشر پراید

1. 🔧 تایمر را خارج کنید

2. ⚫ سیم منفی را به بدنه وصل کنید

3. 💡 یک لامپ ۱۲ ولت به خروجی وصل کنید

4. 🔴 مثبت را به باتری بدهید
   ✅ اگر لامپ چشمک زد → تایمر فلاشر سالم است

📌 نکته مهم: تایمر فلاشر پراید معمولاً به دلیل نفوذ آب خراب می‌شود. هنگام نصب تایمر جدید، محل نصب را طوری انتخاب کنید که آب به آن نرسد.

روش نقشه‌خوانی مدار چراغ‌های جلو پراید

در مدار چراغ جلو پراید برق چراغ‌ها از جعبه فیوز داخل کابین تأمین نمی‌شود، بلکه از طریق سه فیوز سیمی داخل کاپوت (نزدیک گلگیر) تغذیه می‌گردد. این فیوزهای سیمی چراغ جلو دقیقاً کنار گلگیر قرار دارند و به ترتیب وظیفه تغذیه بخش‌های اصلی چراغ‌ها را بر عهده دارند.

🎛️ عملکرد دسته چراغ پراید

عملکرد دسته چراغ پراید به این شکل است:

🔅 یک پله چرخاندن: روشن شدن چراغ‌های کوچک

🔆 دو پله چرخاندن: روشن شدن نور پایین (معمولاً با سیم قرمز خط آبی)

⬆️ فشار دادن دسته به جلو/عقب: روشن شدن نور بالا

✨ کشیدن دسته به سمت خود: فعال شدن چراغ سلام / فلاش نور بالا

✅ چراغ فلاش نور بالا مستقل از روشن بودن چراغ‌هاست و باید همیشه کار کند؛ به همین دلیل یک مسیر برق مثبت دائم به آن متصل است.

⚠️ نکات مهم در تعمیر و ارتقای چراغ‌های جلو پراید

🚫 هرگز لامپ پرقدرت بدون رله نصب نکنید

استفاده از لامپ‌های وات بالا بدون رله باعث فشار زیاد به سیم‌کشی چراغ جلو و پلاتین‌های دسته چراغ می‌شود و در نهایت می‌تواند باعث سوختن دسته چراغ یا ذوب شدن سیم‌ها شود.

✅  نصب رله چراغ جلو (بهترین راه ارتقا)

اگر قصد استفاده از لامپ قوی‌تر دارید، حتماً رله چراغ جلو نصب کنید. در این روش:

• برق مستقیم از باتری به چراغ می‌رسد

• فقط جریان تحریک از دسته چراغ عبور می‌کند
  نتیجه: نور بهتر + عمر بیشتر دسته چراغ + کاهش افت ولتاژ

🧰 بررسی دوره‌ای فیوزهای سیمی کاپوت

فیوزهای سیمی پراید به دلیل قرار گرفتن در معرض رطوبت و گرما ممکن است اکسید یا ضعیف شوند. بهتر است هر چند وقت یک‌بار آن‌ها را بررسی و در صورت نیاز تمیز یا تعویض کنید.

🧼 تمیز کردن سوکت و اتصالات حباب چراغ

اتصالات چراغ به مرور زمان سولفاته/اکسید می‌شوند و باعث کم شدن نور چراغ جلو می‌گردند. تمیز کردن سوکت‌ها معمولاً نور را بهتر می‌کند.

🎯 تنظیم ارتفاع نور چراغ‌ها

چراغ‌های جلو پراید دارای پیچ تنظیم ارتفاع هستند. تنظیم درست باعث می‌شود نور در ارتفاع مناسب روی جاده بتابد و هم دید راننده بهتر شود و هم چشم دیگران اذیت نشود.

یکی از مشکلات مهم در نقشه‌خوانی برق پراید، پیچیدگی دیاگرام‌ها در مدل‌های قدیمی کاربراتوری است، چون دسته‌سیم‌های این مدل‌ها شلوغ‌تر و تحلیل آن‌ها دشوارتر است. همچنین تفاوت رنگ‌بندی سیم‌ها در نسخه‌های مختلف پراید می‌تواند باعث سردرگمی شود. برای مثال در مدار ساعت دیجیتال، کم شدن نور هنگام روشن شدن چراغ‌ها مربوط به طراحی مدار و کاهش ولتاژ است و اگر کسی نخواهد نور کم شود، باید برای ساعت تغذیه جداگانه در نظر بگیرد.