منو

چرا پکیج صدا می‌دهد؟ بررسی دلایل و روش‌های تعمیر

تاسیسات

صدای غیرعادی پکیج معمولاً نتیجه‌ی ترکیبی از مشکلات مکانیکی، هیدرولیکی و احتراقی است. رسوب‌گرفتگی مبدل حرارتی و مدار برگشت باعث جوشش موضعی آب و ایجاد صدای تق‌تق و قل‌قل می‌شود، در حالی‌که خرابی یا بالانس نبودن فن، پمپ سیرکولاتور و بلبرینگ‌ها بیشتر به صورت لرزش و صدای وزوز یا سوت کشیدن خود را نشان می‌دهد. تنظیم نبودن فشار گاز و هوای ناکافی در محفظه احتراق نیز می‌تواند به صداهای انفجاری لحظه‌ی روشن شدن شعله منجر شود. برای رفع تخصصی این مشکلات، ابتدا باید با عیب‌یابی اصولی، فشار آب و گاز، سلامت پمپ، فن، اتصالات و شیرهای رفت و برگشت بررسی شود، سپس بر اساس نتیجه، اقداماتی مانند اسیدشویی مبدل، هواگیری سیستم، تعویض قطعات معیوب، تنظیم گاز و سرویس کامل دوره‌ای پکیج توسط تکنسین مجرب انجام گیرد تا کارکرد دستگاه بی‌صدا و ایمن شود.

چرا پکیج صدا می‌دهد؟ بررسی دلایل و روش‌های تعمیر
دسته‌بندی: تاسیسات

چرا پکیج صدا می‌دهد؟ بررسی دلایل و روش‌های تعمیر

پکیج‌ دیواری شوفاژگازی امروزه یکی از پرکاربردترین و محبوب‌ترین تجهیزات تأمین گرمایش خانه و آب گرم مصرفی در آپارتمان‌ها، منازل ویلایی و واحدهای اداری و تجاری در سراسر کشور است. شنیدن برخی صداها مثل صدای جرقه پکیج، روشن شدن مشعل یا شمعک در زمان راه‌اندازی دستگاه طبیعی محسوب می‌شود؛ اما بروز صدای غیرعادی و زیاد پکیج مانند تق‌تق، زوزه، سوت، شرشر آب یا لرزش می‌تواند علامت وجود ایراد فنی، رسوب‌گرفتگی مدار، هوا گرفتن سیستم یا خرابی و فرسودگی قطعات داخلی پکیج دیواری باشد.

دلایل صدای زیاد پکیج

بی‌توجهی به این صداها در طول زمان می‌تواند باعث کاهش راندمان حرارتی پکیج، افزایش مصرف گاز، فشار آمدن به مبدل و پمپ سیرکولاتور، ایجاد خرابی‌های زنجیره‌ای در قطعات اصلی و در نهایت، تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیرات شود. اولین و مهم‌ترین قدم برای رفع صدای زیاد پکیج دیواری، تشخیص دقیق علت صدا دادن پکیج و شناسایی منبع تولید صدا است. به همین دلیل، در این مقاله به‌طور تخصصی بررسی می‌کنیم که چرا پکیج صدا می‌دهد، هر نوع صدای تق‌تق، سوت، زوزه یا قل‌قل نشانه‌ی چه مشکلی است و در نهایت، چه راهکارهای حرفه‌ای برای عیب‌یابی و برطرف کردن صدای پکیج دیواری وجود دارد.

انواع صداهای غیرعادی پکیج دیواری

پکیج‌های گرمایشی و شوفاژگازی به دلیل داشتن قطعات متعدد مکانیکی، برقی و الکترونیکی در صورت بروز ایراد، می‌توانند انواع مختلفی از صداها تولید کنند؛ مثل صدای تق‌تق پکیج، صدای سوت پکیج، صدای زوزه فن، صدای قل‌قل آب و حتی صدای انفجار پکیج دیواری هنگام روشن شدن. شناسایی دقیق نوع صدای پکیج به شما کمک می‌کند علت صدای پکیج دیواری را سریع‌تر پیدا کنید، منبع مشکل را تشخیص دهید و راحت‌تر متوجه شوید که آیا ایراد از فن، پمپ، مبدل، هوا گرفتن سیستم، رسوب‌گرفتگی یا تنظیم نبودن گاز و شعله است یا خیر. این کار مهم‌ترین قدم برای عیب‌یابی و رفع صدای زیاد پکیج به‌شمار می‌آید.

نوع صدای پکیج چگونگی به گوش رسیدن صدا عامل تولید کننده صدا (علت صدا) مشکل ایجاد کننده صدا
تق‌تق صدایی شبیه به چکش زدن یا تیک‌تیک مداوم در پکیج دیواری. جوش آوردن آب در یک قسمت از پکیج به‌دلیل انسداد مسیر جریان؛ لرزش قطعات شل شده؛ تغییر حجم و انبساط فلز در اثر حرارت. (علت صدای تق‌تق پکیج) رسوب‌گرفتگی مبدل حرارتی؛ وجود هوا در سیستم گرمایشی؛ خرابی یا لرزش پمپ؛ انبساط و انقباض لوله‌ها یا بدنه فلزی؛ سرد بودن آب ورودی؛ نصب نامناسب لوله‌کشی.
سوت یا زوزه صدایی کشیده و بلند شبیه به صدای کتری یا قطار؛ گاهی همراه با زوزه فن. مقاومت جریان آب به‌دلیل انسداد مدار؛ ارتعاش فن یا شلنگ‌های فلزی؛ بالا بودن شعله گاز. (علت صدای سوت پکیج دیواری) رسوب در مبدل ثانویه و صافی برگشت؛ لرزش یا خرابی فن؛ عدم تراز بودن محل نصب پکیج؛ وجود هوا در سیستم.
شرشر یا قل‌قل صدایی شبیه به جریان آبشار یا جوشیدن آب داخل رادیاتورها و مبدل. محبوس شدن حباب‌های هوا در مسیر گردش آب؛ گردش غیرعادی آب در پمپ. (علت صدای شرشر آب در پکیج) گیر افتادن هوا در مدار گرمایشی؛ خرابی شیر هواگیر (ایرونت)؛ تنظیم نبودن دبی و بالا بودن سرعت پمپ سیرکولاتور.
انفجاری صدای بلند و ناگهانی هنگام روشن شدن شعله، شبیه انفجار کوچک در محفظه احتراق. تأخیر در اشتعال و تجمع گاز در محفظه احتراق قبل از جرقه. (علت صدای انفجاری پکیج موقع روشن شدن) تنظیم نبودن فاصله الکترود جرقه‌زن؛ نقص یا گیر کردن شیر گاز؛ تجمع گاز در محفظه احتراق پیش از روشن شدن شعله.
وزوز صدای عملکرد طبیعی دستگاه، اما به‌صورت بلند، ناهنجار یا همراه با لرزش محسوس. لرزش غیرعادی فن در داخل پکیج یا شل شدن قطعات و اتصالات در اثر کارکرد طولانی. (علت صدای وزوز فن یا پمپ پکیج) در حالت عادی فن یا پمپ صدای ملایم وزوز دارد؛ اما اگر صدا زیاد باشد می‌تواند نشانه خرابی پمپ یا بلبرینگ‌ها، ارتعاش پیچ و مهره‌ها و حتی نوسان برق در برد الکترونیکی پکیج باشد.

صدای تق‌تق، ضربه یا کوبش پکیج دیواری

صدای تق‌تق پکیج دیواری یکی از شایع‌ترین صداهای آزاردهنده در سیستم‌های گرمایشی است. این صدا معمولاً شبیه تیک‌تیک ساعت، ضربه چکش یا تلق‌تلق کردن قطعات شنیده می‌شود و نشان‌دهنده وجود ایراد در گردش آب، مبدل حرارتی، پمپ یا لوله‌کشی است. بی‌توجهی به این صدا می‌تواند در نهایت به کاهش راندمان و خرابی جدی پکیج منجر شود، به همین دلیل شناخت دقیق علت صدای تق‌تق پکیج دیواری اهمیت زیادی دارد.

۱. رسوب گرفتن مبدل حرارتی (مهم‌ترین علت صدای تق‌تق)

تجمع رسوب، گچ و املاح در لوله‌های مارپیچ مبدل اصلی یا ثانویه، باعث تنگ شدن مسیر و کاهش شدید دبی آب می‌شود. در این شرایط آب در بخش‌های رسوب‌گرفته بیش از حد داغ شده و حباب‌های بخار آب تشکیل می‌شود؛ ترکیدن ناگهانی این حباب‌ها در مدار، صدای ضربه‌ای و تق‌تق شدید ایجاد می‌کند. این مشکل به‌خصوص در مناطق با سختی آب بالا و در برندهای پرفروش بازار مانند پکیج ایران‌رادیاتور و بوتان بسیار رایج است و معمولاً با اسیدشویی مبدل و سرویس تخصصی پکیج برطرف می‌شود.

رسوب گیری پکیج

2. وجود هوا در سیستم گرمایش

حضور حباب‌های هوا در مدار گرمایش (رادیاتورها، مبدل و لوله‌کشی) هنگام حرکت آب می‌تواند باعث ایجاد صدای تق‌تق و قل‌قل شود. در صورتی که هواگیری دوره‌ای پکیج و رادیاتورها به‌درستی انجام نشود، این حباب‌ها در نقاط مختلف جمع شده و علاوه بر ایجاد صدا، بازدهی حرارتی سیستم را هم کاهش می‌دهند. یکی از اولین اقدامات در رفع صدای تق‌تق پکیج، هواگیری اصولی کل مدار گرمایش است.

هواگیری پکیج

3. انبساط و انقباض حرارتی لوله‌ها و بدنه پکیج

تغییرات ناگهانی دما، به‌خصوص هنگام روشن و خاموش شدن شعله یا بعد از بستن شیر آب گرم، باعث انبساط و انقباض لوله‌ها و بدنه فلزی پکیج می‌شود. اگر در زمان نصب، برای لوله‌ها فضای کافی جهت حرکت و لغزش در نظر گرفته نشده باشد یا بدنه دستگاه با دیوار و کف درگیر باشد، تماس و اصطکاک آن‌ها با سطوح ثابت به‌صورت صدای تق‌تق و کوبش احساس می‌شود. در این حالت، اصلاح محل عبور لوله‌ها، استفاده از عایق و رفع گیر مکانیکی می‌تواند مشکل را حل کند.

4. خرابی یا لرزش پمپ سیرکولاسیون

پمپ سیرکولاسیون پکیج وظیفه گردش آب در مدار گرمایش را بر عهده دارد. خرابی بلبرینگ‌ها، شل شدن پایه‌ها یا بالانس نبودن پمپ می‌تواند باعث لرزش شدید آن و ایجاد صدای تق‌تق شود. اگر این لرزش به قطعات دیگر مثل منبع انبساط شل شده یا شاسی فلزی منتقل شود، شدت صدا بیشتر هم خواهد شد. در این وضعیت، بررسی تخصصی پمپ، سفت کردن اتصالات یا تعویض پمپ معیوب ضروری است.

5. نصب نامناسب لوله‌کشی رادیاتورها

لوله‌کشی غیراصولی و عبور لوله‌ها بدون بست مناسب از میان دیوار، کف یا شیارها می‌تواند در زمان انبساط حرارتی باعث گیرکردن و ضربه زدن لوله‌ها شود. این ضربه‌ها اغلب به صورت صدای تق‌تق در هنگام تغییر دمای آب مدار شنیده می‌شود. اجرای صحیح لوله‌کشی، استفاده از بست‌های استاندارد و ایجاد فاصله مناسب با مصالح ساختمانی، راه‌حل اصلی این نوع صدا است.

6. مشکلات سوپاپ‌ها و شیر سه‌طرفه

فرسودگی سوپاپ‌ها یا گیر کردن مغزی شیر سه‌طرفه نیز از دیگر علل تخصصی صدای تق‌تق پکیج است. در برخی مدل‌های پکیج ایران‌رادیاتور دو مبدله، در صورت گیر کردن شیر سه‌طرفه، هنگام تغییر وضعیت مدار (مثلاً از آب گرم به شوفاژ) صدای تق‌تق شنیده می‌شود؛ گاهی با فشار دست روی شیر، صدا موقتاً قطع می‌شود که نشان‌دهنده نیاز به بازدید موتور محرک یا مغزی شیر سه‌طرفه و سرویس یا تعویض آن است.

تعویض سوپاپ پکیج

با توجه به تنوع این عوامل، برای عیب‌یابی و رفع صدای تق‌تق پکیج دیواری توصیه می‌شود علاوه بر هواگیری و بررسی ظاهری لوله‌ها، سرویس دوره‌ای، رسوب‌زدایی مبدل، کنترل پمپ و شیر سه‌طرفه حتماً توسط تکنسین مجرب انجام شود تا از آسیب جدی به مبدل، پمپ و برد الکترونیک جلوگیری گردد.

صدای سوت، زوزه یا جیغ پکیج دیواری

صدای سوت یا زوزه پکیج دیواری معمولاً صدایی تیز، بلند و آزاردهنده است که اغلب شبیه سوت قطار، صدای هواپیما یا ناله هنگام خاموش شدن دستگاه شنیده می‌شود. این صدا نشان‌دهنده وجود مقاومت شدید در مسیر جریان آب یا هوا، مشکل در فن، رسوب‌گرفتگی مبدل‌ها یا تنظیم نبودن شعله گاز است و در صورت بی‌توجهی می‌تواند به کاهش راندمان و خرابی قطعات اصلی منجر شود.

۱. رسوب‌گرفتگی مبدل‌ها و بای‌پاس

مهم‌ترین علت صدای سوت و زوزه پکیج دیواری، رسوب شدید در مبدل‌ها، به‌خصوص مبدل ثانویه و صافی برگشت است. تجمع گچ و املاح باعث تنگ شدن مسیر آب، افزایش فشار و ایجاد صدای سوت کشیدن می‌شود. در بسیاری موارد وقتی مبدل به‌خاطر رسوب دفرمه یا کج می‌شود، دستگاه به‌طور مداوم سوت می‌کشد و معمولاً نیاز به تعویض مبدل حرارتی و رسوب‌زدایی کامل مدار وجود دارد. (شایع‌ترین علت صدای سوت پکیج) این مشکل در پکیج‌های پرمصرف بازار مانند ایران‌رادیاتور و بوتان هم بسیار دیده می‌شود.

۲. مشکلات فن پکیج و صدای زوزه فن

علت شایع صدای زوزه پکیج می‌تواند از خود فن باشد. کثیف شدن پروانه‌ها، گیرکردن گردوغبار، شل شدن پایه‌ها یا نصب غیراصولی فن باعث لرزش شدید و ایجاد صدای زوزه یا وزوز بلند می‌شود. اگر دهانه فن با خار و خاشاک، برگه درخت یا حتی لانه‌سازی پرندگان مسدود شود، فن هنگام زور زدن برای چرخش صدای ناهنجار، جیغ‌مانند و ممتد تولید می‌کند. در این حالت، سرویس فن، تمیزکاری کامل، بالانس کردن و محکم کردن اتصالات ضروری است.

فن پکیج

۳. ناترازی و نصب نامناسب پکیج

اگر پکیج روی دیوار تراز نباشد یا پایه‌ها لق باشند، هنگام کارکرد فن، پمپ یا انبساط بدنه، لرزش دستگاه تشدید شده و به صورت صدای زوزه، ناله یا سوت کشیدن شنیده می‌شود. کنترل شیب دستگاه، محکم کردن پیچ‌های پایه و اصلاح محل نصب می‌تواند این نوع صدا را تا حد زیادی برطرف کند.

۴. خرابی مغزی شیر سه‌طرفه در پکیج‌های دومبدله

در پکیج‌های دو مبدله، رسوب‌گرفتگی یا گیرکردن مغزی شیر سه‌طرفه نیز از علل رایج صدای زوزه و سوت پکیج است. در این حالت هنگام تغییر مدار بین شوفاژ و آب گرم مصرفی، شیر سه‌طرفه به‌درستی حرکت نمی‌کند و صدای کشیده‌ای شبیه زوزه از داخل دستگاه شنیده می‌شود. در چنین شرایطی، بازدید موتور محرک، رسوب‌زدایی یا تعویض مغزی شیر سه‌طرفه توصیه می‌شود.

۵. نوسان فشار گاز و تنظیم نبودن شعله

نوسان فشار گاز شهری یا تنظیم نبودن شعله بلند مشعل می‌تواند باعث سوت کشیدن شعله روی مبدل شود. وقتی فشار گاز بیش از حد یا کم و زیاد شود، جریان گاز از نازل‌ها صدای سوت ایجاد می‌کند. در این وضعیت باید تنظیمات شیر گاز، فشار ورودی و ارتفاع شعله توسط سرویس‌کار مجرب کنترل شود تا هم صدای سوت پکیج برطرف شود و هم مصرف گاز و استهلاک دستگاه کاهش یابد.

شیربرقی پکیج

صدای شرشر، قل‌قل یا گردش آب در پکیج دیواری

صدای شرشر آب، قل‌قل یا صدای گردش آب در پکیج و رادیاتورها معمولاً نشان‌دهنده وجود مشکل در مایعات داخل مدار گرمایش است. این صداها می‌توانند شبیه صدای آبشار، جوشیدن آب داخل لوله‌ها یا حرکت موج‌دار آب شنیده شوند و اغلب ریشه در هوا گرفتن سیستم، ایراد پمپ سیرکولاتور یا خرابی شیر هواگیر (ایرونت) دارند. بی‌توجهی به این علائم، علاوه بر آزار صوتی، باعث کاهش راندمان گرمایشی و استهلاک بیشتر قطعات می‌شود.

۱. وجود هوا در سیستم گرمایش (شایع‌ترین علت صدای شرشر آب)

شنیدن صدای شرشر، قل‌قل یا جوشیدن آب در رادیاتورها و پکیج معمولاً اولین علامت وجود هوا در مدار گرمایش است. وقتی حباب‌های هوا در لوله‌ها، رادیاتورها یا مبدل حرارتی محبوس می‌شوند، مسیر حرکت آب را مختل کرده و باعث ایجاد صدای جریان غیرعادی و قل‌قل می‌گردند. این مشکل اغلب به‌دلیل هواگیری ناقص پکیج و رادیاتورها بعد از سرویس یا تخلیه آب سیستم به‌وجود می‌آید. در چنین شرایطی، انجام هواگیری اصولی پکیج و تک‌تک رادیاتورها مهم‌ترین و مؤثرترین راه‌حل برای رفع صدای شرشر آب است.

۲. ایراد در پمپ سیرکولاتور

در برخی مواقع، علت صدای قل‌قل پکیج به پمپ سیرکولاتور برمی‌گردد. اگر سرعت پمپ بیش از حد تنظیم شده باشد، آب با شدت زیاد در مدار به گردش درمی‌آید و در برخورد با زانویی‌ها و اتصالات، صدای شرشر و نویز ایجاد می‌کند. از طرفی، ورود هوا به داخل پمپ معیوب نیز می‌تواند باعث ایجاد صدای قل‌قل و لرزش شود. در این حالت لازم است دور پمپ تنظیم شود، هواگیری انجام گردد و در صورت نیاز، پمپ توسط تکنسین بررسی و سرویس یا تعویض شود.

۳. خرابی شیر هواگیر اتومات (ایرونت)

یکی دیگر از دلایل تخصصی صدای قل‌قل و شرشر آب در پکیج دیواری، خرابی یا گیر کردن شیر هواگیر اتوماتیک (ایرونت) است. وظیفه ایرونت، تخلیه خودکار هوا از مدار است؛ اما اگر این قطعه خراب شود یا در حالت بسته گیر کند، هوا داخل سیستم باقی می‌ماند و بین روتور پمپ و آب جمع شده و باعث ایجاد صدای ناهنجار و جریان غیرطبیعی می‌شود. در این شرایط، بازدید و تعویض شیر هواگیر معیوب می‌تواند هم صدای غیرعادی را برطرف کند و هم از بروز مشکلات جدی‌تر در پمپ و مبدل جلوگیری نماید.

به طور کلی، هر زمان صدای شرشر آب در پکیج دیواری یا رادیاتورها شنیدید، اولین اقدام باید هواگیری کامل سیستم، بررسی پمپ سیرکولاتور و کنترل عملکرد ایرونت باشد تا هم صدای آزاردهنده برطرف شود و هم راندمان گرمایش به حالت استاندارد بازگردد.

صدای انفجاری یا ترکیدن پکیج دیواری

صدای انفجاری پکیج دیواری یا صدای «تق شدید / ترکیدن» هنگام روشن شدن شعله، خطرناک‌ترین نوع صدای پکیج است و absolutely نباید نادیده گرفته شود. این صدا معمولاً در لحظه استارت مشعل و روشن شدن شعله اصلی شنیده می‌شود و نشان‌دهنده وجود مشکل جدی در سیستم احتراق، شیر گاز یا جرقه‌زن پکیج است. ادامه استفاده از دستگاه در این وضعیت می‌تواند به آسیب دیدن مبدل، درب محفظه احتراق، دودکش و حتی به خطر افتادن ایمنی ساکنین منجر شود.

۱. تجمع گاز در محفظه احتراق

مهم‌ترین علت صدای انفجاری پکیج موقع روشن شدن، تجمع حجم زیادی گاز در محفظه احتراق قبل از جرقه و روشن شدن شعله است. وقتی به هر دلیل، گاز وارد محفظه می‌شود اما جرقه دیر زده می‌شود، گاز در فضای احتراق جمع می‌شود و در لحظه‌ای که جرقه finally عمل می‌کند، این گاز فشرده به‌صورت ناگهانی مشتعل شده و صدای بلند انفجار یا ترکیدن تولید می‌کند. تکرار این وضعیت می‌تواند به پره‌های مبدل، بدنه محفظه احتراق و حتی اتصالات دودکش آسیب بزند.

۲. نقص در سیستم احتراق و جرقه‌زنی

تنظیم نبودن سیستم جرقه‌زن، خرابی الکترود جرقه، مشکل در یون تشخیص شعله (ION)، یا نقص در عملکرد شیر گاز از مهم‌ترین عوامل تأخیر در اشتعال هستند. اگر فاصله الکترود جرقه‌زن با برنر درست تنظیم نشده باشد، جرقه ضعیف یا نامنظم باشد، یون تشخیص شعله دچار رسوب و ناکارکردی شود، یا شیر گاز به موقع باز و بسته نشود، فرآیند روشن شدن شعله با تأخیر انجام می‌شود. نتیجه این تأخیر، همان تجمع گاز و روشن شدن یک‌باره با صدای انفجاری است.

در صورت مشاهده صدای انفجاری، ترکیدن یا ضربه شدید هنگام روشن شدن شعله پکیج باید فوراً دستگاه را خاموش کرده، از دستکاری خودسرانه آن خودداری کنید و حتماً با تکنسین مجاز و سرویس‌کار حرفه‌ای پکیج تماس بگیرید تا سیستم احتراق، جرقه‌زن، یون تشخیص شعله، شیر گاز و تنظیمات شعله را به‌صورت تخصصی بررسی و رفع عیب کند.

صدای انفجاری یا ترکیدن پکیج دیواری

صدای انفجاری پکیج دیواری یا صدای «تق شدید / ترکیدن» هنگام روشن شدن شعله، خطرناک‌ترین نوع صدای پکیج است و absolutely نباید نادیده گرفته شود. این صدا معمولاً در لحظه استارت مشعل و روشن شدن شعله اصلی شنیده می‌شود و نشان‌دهنده وجود مشکل جدی در سیستم احتراق، شیر گاز یا جرقه‌زن پکیج است. ادامه استفاده از دستگاه در این وضعیت می‌تواند به آسیب دیدن مبدل، درب محفظه احتراق، دودکش و حتی به خطر افتادن ایمنی ساکنین منجر شود.

۱. تجمع گاز در محفظه احتراق

مهم‌ترین علت صدای انفجاری پکیج موقع روشن شدن، تجمع حجم زیادی گاز در محفظه احتراق قبل از جرقه و روشن شدن شعله است. وقتی به هر دلیل، گاز وارد محفظه می‌شود اما جرقه دیر زده می‌شود، گاز در فضای احتراق جمع می‌شود و در لحظه‌ای که جرقه finally عمل می‌کند، این گاز فشرده به‌صورت ناگهانی مشتعل شده و صدای بلند انفجار یا ترکیدن تولید می‌کند. تکرار این وضعیت می‌تواند به پره‌های مبدل، بدنه محفظه احتراق و حتی اتصالات دودکش آسیب بزند.

۲. نقص در سیستم احتراق و جرقه‌زنی

تنظیم نبودن سیستم جرقه‌زن، خرابی الکترود جرقه، مشکل در یون تشخیص شعله (ION)، یا نقص در عملکرد شیر گاز از مهم‌ترین عوامل تأخیر در اشتعال هستند. اگر فاصله الکترود جرقه‌زن با برنر درست تنظیم نشده باشد، جرقه ضعیف یا نامنظم باشد، یون تشخیص شعله دچار رسوب و ناکارکردی شود، یا شیر گاز به موقع باز و بسته نشود، فرآیند روشن شدن شعله با تأخیر انجام می‌شود. نتیجه این تأخیر، همان تجمع گاز و روشن شدن یک‌باره با صدای انفجاری است.

در صورت مشاهده صدای انفجاری، ترکیدن یا ضربه شدید هنگام روشن شدن شعله پکیج باید فوراً دستگاه را خاموش کرده، از دستکاری خودسرانه آن خودداری کنید و حتماً با تکنسین مجاز و سرویس‌کار حرفه‌ای پکیج تماس بگیرید تا سیستم احتراق، جرقه‌زن، یون تشخیص شعله، شیر گاز و تنظیمات شعله را به‌صورت تخصصی بررسی و رفع عیب کند.

🔍 تحلیل دلایل ریشه‌ای صدای زیاد پکیج دیواری

هرچند هر نوع صدای غیرعادی پکیج دیواری به یک قطعه مشخص مثل مبدل، پمپ، فن یا شیر سه‌طرفه مربوط می‌شود، اما اگر عمیق‌تر نگاه کنیم، می‌بینیم اکثر این مشکلات از چند علت ریشه‌ای و تکراری ناشی می‌شوند. مهم‌ترین دلایل اصلی صدای بلند پکیج را می‌توان در چهار گروه کلی خلاصه کرد:

  1. رسوب‌گرفتگی مبدل‌ها و مدار آب (علت شایع صدای تق‌تق، سوت و قل‌قل)

  2. هواگرفتگی سیستم گرمایش و رادیاتورها

  3. ایراد در قطعات مکانیکی مثل پمپ سیرکولاتور و فن دودکش

  4. خطاهای نصب، لوله‌کشی غیراصولی و ناتراز بودن دستگاه

شناخت این چهار حوزه، کلید عیب‌یابی حرفه‌ای صدای پکیج دیواری، کاهش استهلاک و جلوگیری از خرابی‌های پرهزینه است.

💧 رسوب‌گیری و گرفتگی مبدل‌های حرارتی پکیج دیواری

رسوب گرفتن مبدل حرارتی پکیج مهم‌ترین و شایع‌ترین علت صدای زیاد پکیج دیواری است. در بسیاری از شهرها، به‌خاطر سختی بالای آب، املاح، گچ و رسوبات به‌تدریج داخل لوله‌های باریک مبدل اصلی و ثانویه جمع می‌شوند و مسیر عبور آب را تنگ یا حتی مسدود می‌کنند. وقتی گردش آب در مدار مختل شود، مبدل نمی‌تواند گرمای شعله را به‌موقع دفع کند و در نتیجه، دمای آب در نقاطی از مبدل به‌صورت موضعی بسیار بالا می‌رود و شروع به جوشیدن می‌کند.

در این شرایط، حباب‌های بخار آب روی سطح فلز داغ تشکیل شده و با ترکیدن ناگهانی آن‌ها، صدای کوبش، تق‌تق شدید و حتی صدای سوت کشیدن پکیج شنیده می‌شود؛ صدایی که معمولاً نشان‌دهنده رسوب‌گرفتگی شدید مبدل حرارتی پکیج است و اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند به سوختن مبدل و بالا رفتن مصرف گاز منجر شود.

برای رفع این مشکل، تنها راه‌حل اصولی و ماندگار، رسوب‌زدایی تخصصی مبدل پکیج است که معمولاً با دستگاه پاورفلو یا اسیدشویی مبدل حرارتی با محلول‌های مخصوص انجام می‌شود. اگر رسوب آن‌قدر زیاد باشد که مبدل دفرمه، کج یا دچار ترک و آسیب جدی شده باشد، دیگر رسوب‌گیری کافی نیست و باید مبدل حرارتی تعویض شود تا هم صدای پکیج از بین برود و هم راندمان گرمایشی دستگاه به حالت استاندارد برگردد.

🌬️ وجود هوا در مدار گرمایش و رادیاتورها (علت صدای شرشر و قل‌قل پکیج)

یکی از شایع‌ترین علت‌های صدای زیاد پکیج دیواری، مخصوصاً صدای شرشر آب، قل‌قل و گاهی تق‌تق، هوا گرفتن سیستم گرمایش و رادیاتورها است. وقتی حباب‌های هوا داخل مدار گرمایش، مبدل حرارتی یا رادیاتورها محبوس می‌شوند، مسیر حرکت یکنواخت آب را به‌هم می‌زنند و باعث ایجاد صدای جریان غیرعادی آب می‌شوند. در بسیاری از موارد، این مشکل به‌دلیل خرابی شیر هواگیر اتوماتیک (ایرونت) رخ می‌دهد؛ قطعه‌ای که وظیفه دارد هوا را به‌صورت خودکار از مدار خارج کند و اگر درست کار نکند، هوا داخل سیستم باقی می‌ماند و باعث صدای قل‌قل و شرشر آب در پکیج و رادیاتورها می‌شود.

از طرف دیگر، گیر افتادن هوا بین روتور پمپ سیرکولاتور و آب مدار نیز می‌تواند باعث فشار روی پمپ، ایجاد صدای ناهنجار و حتی از کار افتادن روتور شود. برای رفع این مشکلات، مهم‌ترین اقدام هواگیری اصولی پکیج و هواگیری رادیاتورها است. توصیه می‌شود این کار به‌صورت دوره‌ای، مخصوصاً در شروع فصل سرما انجام شود تا هم صدای شرشر و قل‌قل پکیج برطرف شود و هم بازدهی سیستم گرمایش افزایش یابد و از استهلاک پمپ و مبدل جلوگیری شود.

⚙️ خرابی قطعات مکانیکی پکیج (پمپ، فن و سوپاپ‌ها)

بخش زیادی از صدای تق‌تق، زوزه و وزوز پکیج دیواری مستقیماً به خرابی قطعات مکانیکی متحرک مربوط می‌شود. مهم‌ترین آن‌ها پمپ سیرکولاسیون پکیج است که وظیفه گردش آب در مدار گرمایش و رادیاتورها را دارد. وقتی پمپ معیوب شود، روتور داخلی لنگ می‌زند، بلبرینگ‌ها سابیده می‌شوند (صدایی شبیه آهن به آهن) یا حتی شیء خارجی داخل پمپ گیر می‌کند؛ در این شرایط دستگاه می‌تواند صدای تق‌تق بلند، ضربه‌ای، زوزه‌دار یا وزوز شدید تولید کند. در چنین حالتی حتماً باید پمپ پکیج، روتور و اجزای داخلی آن بازدید تخصصی، سرویس، گریس‌کاری یا در صورت نیاز تعویض شوند.

علاوه بر پمپ، خرابی فن پکیج و فرسودگی سوپاپ‌ها و شیرهای داخلی نیز می‌تواند منجر به ایجاد صدای ناهنجار شود؛ به‌همین دلیل در عیب‌یابی صدای زیاد پکیج دیواری، همیشه باید وضعیت پمپ، فن و سوپاپ‌ها به‌صورت کامل و تخصصی بررسی شود.

خرابی یا گرفتگی فن در پکیج های فن دار

فن وظیفه مکش هوا و تخلیه دود و گازهای احتراق را به عهده دارد. اگر پروانه های فن به دلیل گرد و غبار، دوده یا اجسام خارجی (مانند خار و خاشاک یا لانه پرندگان در پکیج های بالکن) مسدود شوند یا بلبرینگ های آن فرسوده شود، فن دچار لرزش و ارتعاش ناهنجار شده و صدای زوزه یا وز وز بلند تولید می کند.

برای رفع این مشکل، باید فن تمیز یا در صورت لزوم تعویض و محکم شود. همچنین خرابی پرشر هوا نیز می تواند مشکل عملکرد فن را ایجاد کند.

مشکلات نصب و عوامل محیطی (از مهم‌ترین علت‌های صدای زیاد پکیج دیواری)

کیفیت نصب پکیج دیواری و شرایط محیطی اطراف دستگاه، نقش بسیار مهمی در بروز صدای بلند و غیرعادی پکیج دارد. اگر پکیج روی دیواری ناهموار، شل یا به‌صورت کج و ناتراز نصب شده باشد، هنگام کارکرد فن، پمپ یا شعله، دستگاه دچار لرزش و لغزش می‌شود. این لرزش‌ها به‌مرور باعث کج شدن قاب پکیج، برخورد کاور با بدنه فلزی و تولید صدای تق‌تق و لرزش آزاردهنده می‌گردد. در چنین حالتی حتی صدای معمولی عملکرد پکیج هم به‌صورت صدای بلند و ناهنجار به گوش می‌رسد.

🛠️ از طرف دیگر، لوله‌کشی نامناسب پکیج و رادیاتورها نیز یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد صداست. کوچک بودن قطر لوله‌های رفت و برگشت نسبت به استاندارد، دستگاه را تحت فشار هیدرولیکی بالا قرار می‌دهد و می‌تواند باعث صدای شرشر، تق‌تق و زوزه در مدار آب شود. همچنین اگر لوله‌ها خیلی تنگ، فشرده و بدون فاصله مناسب از دیوار، کف یا یکدیگر نصب شده باشند، هنگام انبساط و انقباض حرارتی بر اثر تغییر دما به هم یا به دیوار برخورد کرده و صدای تق‌تق و ضربه ایجاد می‌کنند.

برای کاهش این مشکلات، استفاده از عایق‌های حرارتی و صوتی روی لوله‌ها، نصب ضربه‌گیرها و تکیه‌گاه‌های لاستیکی/پلاستیکی زیر لوله‌ها و تنظیم تراز صحیح پکیج روی دیوار توصیه می‌شود. این اقدامات ساده می‌تواند تأثیر چشمگیری در کاهش صدای پکیج دیواری، جذب ارتعاشات و جلوگیری از انتقال لرزش به دیوار و ساختمان داشته باشد.

چرا پکیج در حالت زمستانه صدای ناهنجار تولید می‌کند؟

در حالت زمستانه پکیج دیواری، دستگاه علاوه بر تأمین آب گرم مصرفی، وظیفه گرمایش رادیاتورها و سیستم شوفاژ را هم بر عهده دارد. به همین دلیل هرگونه صدای غیرعادی پکیج در حالت زمستانه معمولاً به مشکلات موجود در مدار گرمایش، رادیاتورها، پمپ سیرکولاتور یا شیر سه‌طرفه برمی‌گردد. اگر در این وضعیت صدای جوش آوردن، قل‌قل، شرشر آب یا حتی صدای انفجاری و تق‌تق می‌شنوید، باید ابتدا گردش آب در مدار شوفاژ، باز بودن شیرهای رفت و برگشت، سلامت پمپ و هواگرفتگی رادیاتورها را بررسی کنید.

در جدول زیر، مهم‌ترین دلایل فنی صدای پکیج در حالت زمستانه به همراه نوع صدا و راهکار پیشنهادی آورده شده است:

دلیل فنی در حالت زمستانه نوع صدا و تحلیل راهکار اصلی
بسته بودن شیرهای رفت و برگشت آب در مدار گرمایش (رادیاتورها) به‌درستی گردش نمی‌کند؛ در نتیجه، مبدل حرارتی داغ شده، دستگاه جوش می‌آورد و صدای بلند، ناگهانی و ناهنجار تولید می‌شود. کنترل و باز کردن کامل شیرهای رفت و برگشت زیر پکیج و همچنین بررسی باز بودن شیرهای رادیاتورها تا آب به‌طور آزادانه در مدار شوفاژ گردش کند.
خرابی پمپ سیرکولاتور یا شیر سه‌طرفه پمپ سیرکولاتور یا مغزی شیر سه‌طرفه، آب گرم را به‌درستی به مدار شوفاژ هدایت نمی‌کند و مانع گردش آب می‌شود؛ این وضعیت می‌تواند باعث صدای تق‌تق، ضربه‌ای یا جوش آوردن پکیج شود. بررسی تخصصی پمپ سیرکولاتور و شیر سه‌طرفه، تست عملکرد در حالت زمستانه و در صورت نیاز، سرویس، تعمیر یا تعویض پمپ یا مغزی شیر سه‌طرفه توسط تکنسین مجاز.
وجود هوا در سیستم گرمایش حباب‌های هوا در مدار رادیاتورها و لوله‌ها باعث اختلال در گردش آب شده و صدای شرشر، قل‌قل و گاهی تق‌تق ایجاد می‌کند؛ این صداها معمولاً هنگام کارکرد شوفاژ بیشتر شنیده می‌شود. انجام هواگیری کامل پکیج و همه رادیاتورها، به‌ویژه در ابتدای فصل سرما؛ بررسی عملکرد شیر هواگیر اتوماتیک (ایرونت) و در صورت خرابی، تعویض آن برای جلوگیری از هواگرفتگی مجدد.

علت صدای پکیج هنگام روشن شدن یا باز کردن آب گرم چیست؟

🔊 وقتی پکیج دیواری درست در لحظه روشن شدن یا باز کردن آب گرم مصرفی صدای غیرعادی مثل سوت، وزوز، تق‌تق یا حتی صدای انفجاری می‌دهد، معمولاً یکی از علت‌های زیر در میان است:

  1. رسوب مبدل ثانویه پکیج
    در پکیج‌های دومبدله، رسوب‌گرفتن مبدل ثانویه باعث صدای سوت، وزوز یا جیرجیر هنگام باز کردن آب گرم و کاهش فشار آب گرم نسبت به آب سرد می‌شود. راه‌حل: رسوب‌زدایی یا تعویض مبدل ثانویه.

  2. تأخیر در احتراق و صدای انفجاری پکیج
    اگر پکیج هنگام روشن شدن با صدای تق‌تق شدید یا انفجاری روشن می‌شود، معمولاً به‌خاطر تجمع گاز در محفظه احتراق و تنظیم نبودن جرقه‌زن یا یون تشخیص شعله است. راه‌حل: تنظیم و سرویس تخصصی سیستم احتراق و شیر گاز.

  3. شوک دمایی و صدای تق‌تق بدنه
    ورود ناگهانی آب سرد به مبدل داغ پکیج باعث شوک دمایی و انبساط و انقباض سریع لوله‌ها و بدنه می‌شود که به صورت صدای تق‌تق شنیده می‌شود. راه‌حل: تنظیم دمای مناسب و جلوگیری از نوسان شدید دمای آب.

  4. مسدود بودن دودکش پکیج
    گرفتگی یا نصب غیر اصولی دودکش می‌تواند هنگام روشن شدن دستگاه، باعث صدای زوزه، تق‌تق یا ویبره پکیج شود و از نظر ایمنی هم خطرناک است. راه‌حل: بررسی و باز کردن کامل مسیر دودکش و کلاهک H توسط تکنسین.

تعمیر پکیج

چرا پکیج هنگام بستن آب گرم صدا می‌دهد؟

اگر بعد از بستن شیر آب گرم، پکیج صدای تق‌تق، زوزه یا سوت تولید می‌کند، معمولاً یکی از دلایل زیر عامل صدای ناهنجار پکیج دیواری است:

  1. انقباض حرارتی قطعات فلزی
    با قطع شدن جریان آب گرم، قطعات داغ پکیج (مثل مبدل و لوله‌ها) ناگهان سرد می‌شوند و به‌دلیل انقباض حرارتی، صدای تق‌تق و ضربه‌ای ایجاد می‌کنند. این مورد به‌خصوص در نصب‌های غیراصولی که لوله‌ها فضای انبساط و انقباض ندارند، بیشتر دیده می‌شود.

  2. نقص در عملکرد شیر سه‌طرفه پکیج
    اگر مغزی شیر سه‌طرفه گیر کند یا نیمه‌خراب باشد، هنگام سوییچ از حالت آب گرم مصرفی به حالت گرمایش شوفاژ ممکن است صدای زوزه، تق‌تق یا ناله تولید کند. در این حالت معمولاً نیاز به سرویس یا تعویض مغزی شیر سه‌طرفه وجود دارد.

  3. رسوب گرفتن مدار بای‌پس
    در پکیج‌هایی که روی حالت گرمایش هستند، اگر هنگام خاموش شدن شعله بعد از بستن آب گرم صدای زوزه یا سوت شنیده شود، معمولاً به رسوب‌گرفتگی مسیر بای‌پس مربوط است. راه‌حل اصلی، رسوب‌زدایی حرفه‌ای بای‌پس و مبدل‌ها توسط سرویس‌کار متخصص است.

این موارد از مهم‌ترین علت‌های صدای تق‌تق و زوزه پکیج بعد از بستن آب گرم هستند و در صورت تداوم، بهتر است دستگاه حتماً توسط تکنسین بررسی و سرویس شود.

رفع صدای پکیج

آیا صدا دادن پکیج خطرناک است؟

به‌طور کلی پکیج دیواری یک دستگاه هوشمند با سیستم‌های ایمنی است و صدای کم و معمول پکیج به‌خودی‌خود خطرناک نیست؛ اما بعضی صداهای زیاد و غیرعادی پکیج می‌توانند نشانه‌ی مشکل جدی و حتی خطر باشند و حتماً باید جدی گرفته شوند:

🔥 صدای انفجاری پکیج هنگام روشن شدن
این صدا معمولاً به‌دلیل تجمع گاز قبل از اشتعال است و می‌تواند خطرناک باشد. در این حالت باید فوراً دستگاه خاموش و توسط سرویس‌کار متخصص بررسی شود.

💧 صدای سوت یا قل‌قل شدید پکیج
این نوع صدا معمولاً نشانه‌ی جوش آوردن آب در مبدل به‌خاطر رسوب‌گرفتگی شدید است. ادامه‌دار بودن آن می‌تواند به مبدل حرارتی، پمپ و قطعات داخلی پکیج آسیب بزند و باعث ارور دادن پکیج و افت شدید راندمان شود.

🌀 صدای زوزه شدید یا کشیده پکیج
معمولاً نشان‌دهنده مقاومت شدید در مدار آب یا هوا و احتمال آسیب به پمپ سیرکولاتور، مبدل یا فن پکیج است و نیاز به عیب‌یابی تخصصی دارد.

پس هر صدای غیرعادی، بلند، زوزه‌دار، سوت یا انفجاری از پکیج را باید علامت هشدار دانست و هرچه زودتر با سرویس‌کار حرفه‌ای پکیج دیواری مشورت کرد.

راهکارها و توصیه‌های پیشگیری از صداهای غیرعادی پکیج دیواری

برای جلوگیری از صدای زیاد پکیج دیواری و افزایش عمر مفید دستگاه، مهم‌ترین کار، انجام سرویس دوره‌ای پکیج است. توصیه می‌شود حداقل هر ۶ ماه یک‌بار یا با شروع و پایان فصل سرما، پکیج را به‌طور کامل سرویس کنید. این سرویس باید شامل هواگیری پکیج و رادیاتورها، رسوب‌زدایی و شستشوی مبدل حرارتی، بررسی و گریس‌کاری پمپ سیرکولاتور، کنترل فن و تنظیم شعله گاز باشد. این کار، بهترین راه برای پیشگیری از صدای تق‌تق پکیج، صدای زوزه، سوت و قل‌قل و در عین حال افزایش راندمان و کاهش مصرف گاز است.

تعمیرات پکیج

🔎 عیب‌یابی علمی، نه حدسی!
ریشه‌یابی دقیق علت صدای تق‌تق، زوزه یا سوت پکیج دیواری فقط با یک بررسی کامل و اصولی امکان‌پذیر است؛ شامل:

  • چک کردن چراغ‌ها و کدهای ارور پکیج

  • اندازه‌گیری فشار آب مدار گرمایش و آب گرم مصرفی

  • بررسی وضعیت گرمایش رادیاتورها

  • کنترل وجود یا عدم وجود پمپ سیرکولاسیون خارجی
    به هیچ‌وجه نباید صرفاً بر اساس حدس، قطعات تعویض یا تنظیم شوند؛ چون ممکن است مشکل اصلی را بدتر کرده یا هزینه‌ی اضافی ایجاد کند.

🚫 از دستکاری خودسرانه پکیج خودداری کنید
با توجه به اینکه تعمیر پکیج دیواری به دانش فنی، ابزار مناسب و تجربه نیاز دارد، در صورت شنیدن صدای ناهنجار، صدای انفجاری، زوزه شدید یا سوت کشیدن پکیج بهتر است از دستکاری قطعات حساسی مثل شیر برقی گاز، پمپ، فن، برد الکترونیک و شیر سه‌طرفه خودداری کنید و حتماً با یک تعمیرکار حرفه‌ای و متخصص پکیج گازسوز تماس بگیرید. این کار هم امنیت شما را تضمین می‌کند و هم از آسیب جدی به دستگاه و تحمیل هزینه‌های سنگین جلوگیری می‌کند.

تعمیر پکیج

علت صدا دادن پکیج دیواری یک پدیده پیچیده است که طیف گسترده ای از مشکلات ساده تا پیچیده را شامل می شود؛ اما کلید اصلی برای حل این مشکل، تشخیص نوع صدا و زمان بروز آن است. در بسیاری از موارد، سرویس دوره ای منظم دستگاه (شامل هواگیری و رسوب زدایی) می تواند از بروز صدای زیاد جلوگیری کند و مشکلات ایجاد شده برای پکیج را برطرف سازد. صداهایی نظیر تق تق ناشی از رسوب و زوزه ناشی از گرفتگی مبدل و فن، یکی از محتمل ترین عوامل در مواقع صدا دادن پکیج هستند.

🛠️ بنابراین با توجه به اینکه پکیج ها با آب، برق و گاز سر و کار دارند، تعمیر و نگهداری آن ها کار ساده ای نیست و می تواند برای افراد عادی و غیر ماهر خطرناک باشد. اکیداً توصیه می شود که در صورت شنیدن صداهای ناهنجار و ادامه دار، از دستکاری خودسرانه دستگاه خودداری کرده و برای عیب یابی دقیق و رفع مشکل، از متخصصین مجرب و کاربلد کمک بگیرید.
تاسیسات